بيان آيه 188
شأن نزول :
آيه درباره يهود است كه از تجليل مردم درباره ايشان و نسبت دادن ايشان به دانش خوشحالى ميكردند . ( از ابن عباس ) .
گفتهاند درباره منافقانست كه بر تخلف بر جهاد با پيغمبر اتحاد ميكردند و چون مسلمين از جهاد برگشتند عذر تراشى نموده پوزش مىطلبيدند و دوست داشتند كه بر كار خود كه از ايمان بدور بود ستايش شوند . ( از ابى سعيد خدرى ) .
تفسير :
اينك خداوند خصلتى زشت ديگر از يهود را بيان ميدارد :
لا تَحْسَبَنَّ الَّذِينَ يَفْرَحُونَ بِما أَتَوْا
- گمان مبر كسانى كه از نفاق خود خوشدلند .
وَ يُحِبُّونَ أَنْ يُحْمَدُوا بِما لَمْ يَفْعَلُوا
- و دوست دارند كه بر آنچه ندارند ( يعنى ايمان ) ستايش شوند .
گفتهاند مراد يهود است كه از كتمان مقام پيامبر و نبوت او كه در تورات مذكور بوده خوشحال بودند و علاقهمند بودند كه بعنوان پيشوا شناخته شوند .
ابو القاسم بلخى گويد : يهود ميگفتند كه ما پسران و دوستان خداييم و چنين نبودند بلكه مشرك و منافق بودند - و اين قول از حضرت باقر ( ع ) روايت شده .
و قول قويتر اينست كه مراد همان كسانى هستند كه در آيه قبل گفته شد كه خدا از ايشان پيمان گرفت كه امر محمد ( ص ) را بيان نمايند و اكثر اهل تأويل بر اين قول رفتهاند .
فَلا تَحْسَبَنَّهُمْ بِمَفازَةٍ مِنَ الْعَذابِ
- يعنى گمان مبر كه از آتش دور باشند و نجات يابند .
وَ لَهُمْ عَذابٌ أَلِيمٌ
- يعنى عذابى دردآور بر ايشان خواهد بود .