بيان آيه 160
تفسير :
چون خداوند پيغمبر اكرم ( ص ) را امر بتوكل فرمود اينك معناى وجوب توكل بر خدا را بيان ميدارد .
إِنْ يَنْصُرْكُمُ اللَّهُ
- اگر خداوند شما را بر مبارزه دهندگان عليه شما يارى كند
فَلا غالِبَ لَكُمْ
- هيچكس قدرت بر پيروزى شما را نخواهد داشت اگر چه عدد دشمنان و مبارزان زياد و جمعيت شما اندك باشد .
وَ إِنْ يَخْذُلْكُمْ
- يعنى اگر يارى خود را از شما باز گيرد و شما را در برابر دشمن به حال خود گزارد بواسطه گناهانى كه كردهايد .
فَمَنْ ذَا الَّذِي يَنْصُرُكُمْ مِنْ بَعْدِهِ
: مرجع ضميرها ( بعده ) اللَّه است با حذف مضاف آن ( يعنى بعد خذلان اللَّه ) يعنى پس از خذلان خدا ديگر ياورى نخواهيد داشت بنا بر اين معنى ( من ) نفى است به صورت استفهام به اين معنى كه ( كيست ياور شما ؟ ) يعنى هيچكس نخواهد بود و اينكه حرف استفهام معنى نفى را در بردارد براى اينست كه جواب آن منفى است و با ذكر آن از ذكر جواب بىنياز شدهايم و اين كار براى اقرار گرفتن از مخاطب بليغتر است .
وَ عَلَى اللَّهِ فَلْيَتَوَكَّلِ الْمُؤْمِنُونَ
: مؤمنان بايد به خدا توكل كنند . آيه متضمن ترغيب مؤمنين است بر طاعت خدا كه به اين وسيله استحقاق نصرت الهى را پيدا ميكنند .
و نيز متضمن تحذير و دور داشتن از معصيت خداوند است كه آنها را مستحق خذلان مى - گرداند و نيز توكل بر خدا را واجب مينمايد كه توكل مانع مىشود از اينكه خداوند آنها را بخودشان واگذارد تا در نتيجه هلاك شوند .
ابو على جبايى گويد : در آيه دلالتى است كه اگر كسى مغلوب دشمنان خدا شد