هر كه را او مخذول گرداند كس قدرت ياريش ندارد و يا اينكه گاه فتح سريع بمؤمن ميدهد و گاه نصرت آنها را بتأخير مياندازد و اين امر بر طبق حكمتست و هرگز در وعده او خلفى نخواهد بود و مراد از كلمه امر نصر و يارى است .
يُخْفُونَ فِي أَنْفُسِهِمْ ما لا يُبْدُونَ لَكَ
- يعنى در دل خود شك و نفاق و آنچه را كه قدرت اظهارش را ندارند پنهان ميكنند .
يَقُولُونَ لَوْ كانَ لَنا مِنَ الْأَمْرِ شَيْءٌ
- ميگويند اگر همانطور كه بما وعده داد ظفر و پيروزى براى ما بود .
ما قُتِلْنا هاهُنا
- ما اينجا كشته نميشديم و اين جمله در مقام تكذيب و شك آنها درباره وعده الهى به پيغمبر به اينكه مسلمين حتماً بر شرك پيروز خواهند شد مىباشد .
قُلْ
- بگو اى محمد بايشان در جواب اين سخن :
لَوْ كُنْتُمْ فِي بُيُوتِكُمْ لَبَرَزَ الَّذِينَ كُتِبَ عَلَيْهِمُ الْقَتْلُ إِلى مَضاجِعِهِمْ
- در اينجا دو قولست :
1 - يعنى اى منافقان و شك آوران اگر در خانههايتان بنشينيد و از جهاد سر باز زنيد مؤمنان كه بر ايشان جهاد واجب شده با صبر و باميد ثواب الهى بجنگ بيرون خواهند رفت و در راه خدا ميكشند و كشته ميشوند و تقدير كلام اينست كه اگر شما از جهاد تخلف كنيد مؤمنان تخلف نخواهند كرد .
2 - اگر شما در خانهها بمانيد كسانى كه قتلشان مكتوب شده و اجلهايشان در لوح محفوظ براى اين وقت معين گشته بخوابگاه خود خواهند شتافت زيرا آنچه را كه خدا واقع شدن آن را ميداند البته واقع خواهد شد . و لازمه و معنى اين سخن اين نيست كه مشركان قدرت بر قتال نخواهند داشت به اين دليل كه خداوند اين مطلب را درباره ايشان ميداند و نوشته است زيرا علم خداوند هم چنان كه به اين مطلب تعلق دارد كه آنها از جهاد تخلف خواهند كرد به اين مطلب نيز تعلق دارد كه آنها قدرت بر جهاد دارند و با داشتن قدرت تخلف خواهند نمود و خلاصه علم خدا بتخلف آنها از جهاد سلب قدرت آنها را از جهاد نميكند .