بيان آيه 152
لغت :
حس : كشتن و وجهى كه ريشهكن و نابود كند و اصل آن از احساس است و قتل را حس گويند چون حس را از بين ميبرد .
شأن نزول :
ابن عباس و براء عازب و حسن و قتاده گويند : وعده مذكور در روز احد بود زيرا مشركين را ميكشتند تا موقعى كه تير اندازان سنگر خود را خالى گزاردند و خالد از پشت بايشان حمله كرد و عبد اللَّه بن جبير و همراهانش را بكشت و مشركين دلگرم شده باز - گشتند و مسلمين را از عقب و جلو در ميان گرفتند و هفتاد تن از مسلمين شهيد شدند و كسى ندا داد كه محمد كشته شد .
در اين موقع خداوند بر مؤمنان منت نهاد و كفار بازگشتند و آيه در اين مورد آمده . اينك خداوند بيان مىدارد كه وعده خويش را به عمل آورده و راست گردانيد .
تفسير :
وَ لَقَدْ صَدَقَكُمُ اللَّهُ وَعْدَهُ
: يعنى خداوند بوعدهاى كه بشما داد درباره نصرت شما در برابر دشمنان وفا كرد وعدهاى كه قبلا فرموده بود
( بَلى إِنْ تَصْبِرُوا وَ تَتَّقُوا وَ يَأْتُوكُمْ مِنْ فَوْرِهِمْ هذا يُمْدِدْكُمْ رَبُّكُمْ . . . )
كه تفسيرش گذشت و گفتهاند اين وعده گفتهء پيغمبر بوده به تير اندازان كه تا موقعى كه سنگر خود را خالى نكنيد پيروز خواهيد بود .
إِذْ تَحُسُّونَهُمْ
: وقتى كه آنها را ميكشتيد .
بِإِذْنِهِ
: يعنى با علم خدا و لطف خدا . زيرا اصل اذن : آزادى دادن در انجام فعلى است و لطف آسان گردانيدن كارى است چنان كه اذن نيز چنين است پس بلطف اذن گفتن نيكو است .
حَتَّى إِذا فَشِلْتُمْ
: تا اينكه از دشمن بترسيديد و از جنگ خوددارى كرديد و