فاعرض فى المكارم و استطاله يعنى در مكارم اخلاق وسعت و عظمت يافته است ( يعنى بسيار پيشرفت كرده ) كه اعرض بمعنى توسع آمد .
اگر سؤال شود كه اگر وسعت بهشت به پهناى زمين و آسمانها يعنى همه جهان است پس جهنم در كجاست ؟ گوييم اين سؤال از نبى اكرم شد فرمود سبحان اللَّه وقتى روز ميآيد شب كجاست ؟ و اين پاسخ معارضه به مثل است كنايه از آنكه خدايى كه قادر است شب را هر گاه و هر جا بخواهد بياورد قادر است جهنم را هر مكان كه بخواهد و هر زمان كه اراده كند بيافريند و بياورد .
و نيز سؤال مىشود كه اگر بهشت در آسمان است چگونه به اندازه آنها مىباشد ( و حال آنكه بايد ظرف از مظروف كوچكتر باشد تا در آن بتواند بگنجد ) در اينجا چند جواب گفتهاند :
1 - انس گويد : بهشت فوق آسمانهاى هفتگانه است و زير عرش .
2 - قتاده گويد : بهشت فوق آسمانها و دوزخ زير زمين واقع است .
3 - اينكه گويند بهشت در آسمانهاست يعنى در جهت و طرف آسمانها ( و خلاصه در طرف بالا ) است نه اينكه در خود آنها گنجيده باشد و مانعى ندارد كه خدا در بالا عوالمى بوسعت آسمانها بيافريند . اگر گوييد در خبر آمده كه در آسمان چهارم واقع است گوييم اگر خبر درست باشد مثل اينست كه گويى خانهام در باغ واقعست و حال اينكه ممكنست كنار و سر باغ واقع باشد و چند برابر باغ هم وسعت داشته باشد كه مراد اينست كه متصل بباغ و يا در كنار باغ است يا مثلا درش بباغ باز مىشود .
4 - مراد اينست كه در قيامت به پهناى آسمانهاست نه الان و در زمان حال ( از احمد بن على ) .
أُعِدَّتْ لِلْمُتَّقِينَ
- يعنى آماده شده است براى مطيعين خدا و رسول خدا كه از زشتيها دورى مىكنند و طاعات و امر الهى را انجام ميدهند و اينكه فقط بهشت را از متقيان دانسته با اينكه فاسقانى كه مورد عفو قرار گيرند و همچنين اطفال و مجانين داخل