آنهايى كه از اهل كتاب ياد كرديم مساوى نيستند - يعنى مؤمنان ايشان مثل عبد اللَّه بن سلام و اصحابش يا آنهايى كه ايمان نياوردند در يك درجه نميباشند سپس فرق و تفاوت آنها را بيان ميفرمايد :
مِنْ أَهْلِ الْكِتابِ أُمَّةٌ قائِمَةٌ
: با اين بيان افتراق و جدايى ( ميان ايمان آورندگان و تكذيب كنندگان از اهل كتاب ) بيان شده . ( كه خداوند اهل كتاب را دو دسته كرده و صفات يك دسته را بيان كرده و بقرينه ، حال دستهء ديگر روشن مىشود ) و اين بيان مثل اينست كه از حال قوم و ملتى خبر دهى و گويى فلان ملت چنين و چنانند و پشتسر آن بگويى البته همه يكسان نيستند بلكه بين ايشان افرادى هستند كه كارهاى خوبى انجام مىدهند و همچنين ملتى را ذم و سرزنش كنيد كه بخيل و جبانند و در پى آن شخص ديگرى گويد : همه آنها مساوى نيستند بلكه بعضى از آنها جواد و سخى و شجاع ميباشند كه سخن دومى ابتداء كلام است و جملهاى مستأنفه و مستقل .
فراء گويد : معنى و تقدير آيه چنين است : « منهم امة قائمة و امة غير قائمه » يعنى بعضى از ايشان مردم و امتى هستند كه قائم هستند به اين صفات كه آيات خدا را مىخوانند . و بعضى از ايشان امتى هستند بر غير اينحالت ، كه به ذكر حال و صفات دسته اول اكتفاء كرده از اينرو حال دسته دوم بقرينه آن معلوم مىشود .
روى اين قول امة مرفوع است بفعل و تقدير چنين است : « لا يستوى امة هادية و امة ضالة » يعنى مساوى نيستند امت هدايت شده و امت گمراه گشته كه يستوى امة را به فاعليت نصب داده و بنا بقول اول امة مرفوع است بواسطه ابتدائيت و منهم خبر آن .
زجاج اين معنى را قبول ندارد و مىگويد احتياج بتقدير ( امة غير قائمه ) نداريم زيرا خداوند قبلا آنها را به دو دسته
( مِنْهُمُ الْمُؤْمِنُونَ وَ أَكْثَرُهُمُ الْفاسِقُونَ )
تقسيم كرده است و پس از آن فرموده :
« لَيْسُوا سَواءً »
اين دو دسته مساوى نيستند و صفت دسته فاسق ( غير قائمه ) قبلا گذشت كه فرمود