بيان آيه 113 - 114
لغت :
1 - آناء جمع و در مفرد آن دو قولست :
الف : انى مثل نحى ( نحى يعنى خيك روغن . جمع : انحاء . ) ب : انى مثل لعى .
اخفش انو ( بواو ) نقل كرده .
مسارعت : مبادرت و پيشدستى مشتق از سرعت .
فرق بين سرعت و عجله اينست كه سرعت سبقت و پيشى جستن است در كارى كه جايز و پسنديده و محمود باشد و ضد سرعت كندى ( ابطاء ) است كه مذموم و زشت است ولى عجله پيشى جستن در جائيست كه پيشى سزاوار نيست و هم مذموم مىباشد و ضد عجله تأنى و اناة است و خوب و محمود مىباشد .
مورد و شأن نزول :
گفتهاند سبب نزول آيه اينست كه چون عبد اللَّه سلام با جمعى مسلمان شد يهود گفتند كه به محمد ايمان نياوردهاند مگر اشرار ما و خداوند اين آيه را در اين مورد نازل فرمود تا
« مِنَ الصَّالِحِينَ »
( از ابن عباس و قتاده و ابن جريح ) و گفتهاند درباره 40 تن از اهل نجران و 32 نفر از مردم حبشه و 80 نفر از مردم روم نازل شده كه مسيحى بودند و مسلمان گشتند .
تفسير :
لَيْسُوا سَواءً
: در تقدير اين كلام اختلافست و قول صحيح آنست كه جمله كامل است و به آن وقف مىشود و جمله بعد يعنى
مِنْ أَهْلِ الْكِتابِ
ابتداء كلامست و معنى چنين است :