چرا بآيات خدا كافر ميشويد .
لفظ استفهام است ولى مراد توبيخ مىباشد زيرا سؤالى است كه آنها را از عذر آوردن عاجز مينمايد . گويا ميگويد : اگر ميتوانيد عذر خود بگوئيد ( و نخواهيد توانست . )
وَ اللَّهُ شَهِيدٌ عَلى ما تَعْمَلُونَ
: يعنى خداوند اعمال شما را حفظ مىكند و آنها را شماره مينمايد تا پاداش آنها را بشما باز دهد .
و گفتهاند يعنى خداوند باعمال شما عالم است .
و اينكه در يك جا فرموده
يا أَهْلَ الْكِتابِ
و در جاى ديگر فرموده
قُلْ يا أَهْلَ الْكِتابِ
براى اينست كه در اولى چون مىخواهد آنها را بايمان بخواند به قصد نرمى و لطف ايشان را مورد خطاب قرار داده و در دومى از خطاب بايشان خوددارى كرده . و بوسيله پيغمبر به آنها خطاب مىكند براى تحقير ايشان كه شايسته خطاب نيستند از آنجا كه مردم را از حق باز گردانيدند .
قُلْ
: بگو اى محمد .
يا أَهْلَ الْكِتابِ لِمَ تَصُدُّونَ عَنْ سَبِيلِ اللَّهِ مَنْ آمَنَ
: يعنى چرا مؤمنان را از اسلام كه دين و راه خداست باز ميگردانيد . در چگونگى بازگرداندن از ايمان چند وجه ذكر شده :
1 - يهود اوس و خزرج را با تذكر بگذشتهها و مفاخر و جنگهاى جاهلى مغرور ميكردند و غرورشان را بر ميانگيختند تا آنها را بعصبيت جاهليت برگردانند ( از زيد بن اسلم ) به اين معنى مراد فقط يهود است .
2 - آيه درباره يهود و نصارى است و مراد اينست كه چرا با تكذيب پيغمبر مردم را از دين بر ميگردانيد با اينكه صفات او در كتاب آسمانى هست ( از حسن ) 3 - با تحريف كتب ( از اصم )
تَبْغُونَها عِوَجاً
: يعنى ميخواهيد راه خدا را از طرف حق منحرف كنيد گويا ميگويد : با شبهههايى كه بر مردم وارد ميسازيد مىخواهيد مردم را گمراه كنيد .