2068 - سه ديوانه
بهلول و عليان ديوانه به نزد هارون الرشيد رفتند . چنانچه ادب و معمول است با ايشان شروع در تكلّم كرده و ايشان در جواب ، تجاهل و مغالطه مىنمودند . پس گفت شمشير و سفره بياورند .
عليان گفت : دو نفر ديوانه بوديم ما را سوّمى برسيد .
2069 - دوستى مشقّتبار
إذا تخلّفت عن صديق * و لم يعاتبك في التخلّف
فلا تعد بعدها إليه * فإنّما ودّه تكلّف
( ناشناس )
* * * هرگاه خلف وعده كردى و وعده خود را به جا نياوردى و تو را سرزنش نكرد .
هيچگاه با او ديگر دوستى نكن كه دوستى او فقط تكلّف و مشقّت است .
2070 - تصغير و تكسير
در اربعين « فخر رازى » مسطور است كه : تصغير عيد ، عييد است نه عويد و در تحليل به سرحدّ بيان رسيده . چون در جمع تكسير عيد كه تا فرق در بين عيد و عود شود ، اعياد آمده نه اعواد ، پس در تصغير نيز بايد فرقى داشته باشند . چه تصغير و تكسير در اينكه الفاظ را به صيغهء اصلى رد نمايند ، حكمى دارند و بر اين تعليل اعتراض وارد مىشود كه چون در بين دو صيغهء تكسير « عود » لهو و عود به معنى چوب فرق نمودهاند ، جمع عود لهو را اعواد و جمع عود به معنى چوب را « عيدان » گفتهاند .
بايستى در صيغهء تصغير « عودين » نيز فرق كرده باشند . قائل به راست كه بگويد از فرقى كه با اختلاف صيغهء « مكبرتين » در بين عود و عيد است لازم نايد كه در بين عودين كه صيغهء مكبرتينشان يكى است ، فرق كرده شود .
2071 - گفتار اسكندر
فرمانروايى عقل بر درون عاقل ، از فرمانروايى شمشير به ظاهر احمق قدرتمندتر است .