905 - تقديس و تمجيد
از « عطا » سؤال نمودند كه غرض از قول حضرت نبوى صلّى اللّه عليه و إله كه فرموده : « خير الدعاء ، دعائى و دعاء انبياء من قبلى ، و هو : لا إله الا اللّه ، وحده ، لا شريك له ؛ له الملك و له الحمد ، يحيى و يميت و هو حى لا يموت بيده الخير و هو على كل شىء قدير » « 1 » چيست ؟ حال آنكه اين دعا نه ، بلكه تقديس و تمجيد است . در جواب فرمود : اين را هم قياس از قول « امية بن ابى صلت » بايد كرد كه در تعريف « ابن جرعان » گفته :
إذا اثنى عليك المرء يوما * كفاه من تعرضه الثناه
* * * هرگاه كه مردى تو را تمجيد و تقديس كرد ، او را اين كار ، از تعرّض تو به او كفايت مىكند .
« ابن جرعان » چگونه دانسته غرض از ثنا چيست ؟ حضرت حق سبحانه چه سان نمىداند ؟
906 - طلب بخشايش
در « احيا » است : حجّاج هنگام مرگ مىگفت : خداوندا بر من ببخشاى ، هرچند كه گويند تو بر من نخواهى بخشود . عمر بن عبد العزيز از اينكه وى اينچنين كلامى گفته بود ، شگفتزده ، در غبطه بود . نيز حسن بصرى را حكايت گفتار حجّاج كردند . گفت : چنين گفته است ؟ گفتند : بلى ! گفت : كاش گفته باشد .
907 - تير مرگ
حكيمى گفته : مرگ چون تيرى است كه به سوى تو رهايش كرده باشند و عمر تو به اندازهء مسير آن تير است .
908 - طريق هندوان
در « ملل و نحل » ، در ذكر حكماى هند ، اصحاب انديشه و دانشمندان فلك و نجوم چنين آورده است :
در هند ، طريقهاى است كه با روش منجّمان روم و ايران متفاوت است . بدينگونه كه هنديان ،
هامش
( 1 ) . التحفة السنية ، ص 146 .