مكان تأليف : نيامده است .
شرح اجمالى محتواى اثر : اين اثر ، بررسى كوتاه جغرافيايى جهان است ، كه احتمالا پيش گفتار يا توضيحىاى براى نقشه جهان بوده يا بايد بوده باشد . اين اثر با استفاده كامل از تأليفات ديگر نوشته شده است ، اما مشتمل است بر پارهاى اطلاعات ارزشمند درباره جغرافياى تاريخى برخى از كشورها ( و از جمله آسياى ميانه ) ، و همچنين مطالب جالبى درباره برخى طوايف ( به خصوص تركها ) . اين نسخه از پيش گفتار پديدآورنده و 20 فصل نه چندان بزرگ تشكيل شده است .
آغاز نسخه : نيامده است .
پايان نسخه : نيامده است .
كمال يا نقصان نسخه : نيامده است .
تاريخ كتابت : 28 رمضان 663 قمرى ( 15 ژوئيه 1265 ميلادى ) .
مكان كتابت : نيامده است .
نام كاتب : مسعود بن محمد بن مسعود كرمانى .
اطلاعات حاشيه و پشت نسخهاى : در كنار نام كاتب ، يادداشتى به زبان عربى وجود دارد . در گوشه سمت راست بالاى برگه مقابل ، آثارى از صحفه بندى شرقى قديمى باقى مانده است . در حاشيهها يادداشتهايى وجود دارد كه اطلاعات جديدى را به متن افزوده است و آنها با دست خطى متفاوت از متن « جهان نامه » نوشته شدهاند .
اندازه صفحه : نيامده است ؛ تعداد برگ : 27 ؛ تعداد سطر : 23 ؛ اندازه متن : 2 . 13 * 5 . 20 .
نوع كاغذ : كاغذ شرقى .
نوع جوهر : متن كتاب با جوهر سياه ، و عناوين با حروف درشت ترى نسبت به بقيه متن و با جوهرهاى سياه و قرمز نوشته شده است .
نوع خط : خط نسخهء است .
نوع جلد : نيامده است .
( 15 ) شماره نسخه :
A 253
-
bcc
( 603 ) 2
نام كتاب : عجائب الدنيا .
توضيح نام اثر : شگفتىهاى جهان .
پديدآورنده : نا مشخص است ، وى در مرز قرنهاى دوازدهم - سيزدهم ميلادى زندگى مىكرده است .
تاريخ تأليف اثر : اين اثر پس از سال 617 قمرى ( 1220 ميلادى ) ظاهرا در دهه 20 قرن سيزدهم نگارش درآمده است .
مكان تأليف : نيامده است .
شرح اجمالى محتواى اثر : اين اثر در بخش اول ، مجموعهاى از داستانهاى نه چندان بزرگ درباره « عجائب » يعنى حيوانها ، پرندگان ،
ماهىها ، گياهان و . . . پديدهها و موجودات غيرطبيعى ، همچنين درباره برخى بناها ( معبدها ، مسجدها و غيره ) ، اقوام و امم مختلف ( و از جمله روسها ) و بالاخره درباره برخى وقايع تاريخى مربوط به دورهء حيات پديد آورنده است . بخش دوم كه به صورت قسمت تكميلى و يا ضميمه بخش اول است ، شامل توصيف كوتاه جغرافيايى دنيا است . كشورها و شهرها به ترتيب حروف الفبايى اسامى آنها قرار گرفتهاند و توجه اصلى به كشورها و شهرهاى جهان اسلام ، معطوف شده است .
آغاز نسخه : نجا ننهد از ميان درخت بيرون نتوانند آمدن و هر چند كه كردند راه بيرون آمدن نباشد چون متاع را با به جا نهند يا بهاى آن راه يابند و بيرون آيند و اين عجيب است ابوالحسن بن عبدالله بن احمد بن طاهر گويد شنيده ام كه . . . .
پايان نسخه : و ولايت بسيار و آب روان و باغهاى و ميوههاى بسيار و لطيف پيوسته از حكما و علما خالى نباشد .
كمال يا نقصان نسخه : اين نسخه ناقص است ، و ابتداى بخش اول و احتمالا پيش گفتار نويسنده كه قبلا وجود داشته است ، از بين رفتهاند . انتهاى بخش دوم موجود نيست ، يعنى توصيف جغرافيايى كشورها و شهرهاى دنيا در قسمت توصيف توصيف شهر همدان قطع شده است . نام بسيارى از شهرها و كشورها جا افتادهاند ، اما براى آنها در متن جايى وجود دارد .
تاريخ كتابت : شايد نيمه دوم قرن هفدهم .
مكان كتابت : ايران .
نام كاتب : نيامده است .
اطلاعات حاشيه و پشت نسخهاى : يادداشت نه چندن بزرگى با محتواى جغرافيايى زير عنوان « مساحت دنيا » وجود دارد كه با كلمات زير آغاز مىشود : « تاج الدين منجم چنين مىگويد » ؛ كه اين يادداشت با دست خطى متفاوت از بقيه اثر نوشته شده است و ارتباطى با آن ندارد . در حاشيههاى برگه 866 يادداشتى مربوط به سال 1239 قمرى ( 1824 - 1823 ميلادى ) است كه در چاپهاى بزرگتر اين نسخه با تاريخ 22 ربيع الثانى 1239 قمرى ( 27 دسامبر 1823 ميلادى ) آمده است ، و در آن درباره پايان كتابى كه ظاهرا مذهبى ( شيعى ) بوده است ، سخن به ميان آمده ، و اين يادداشت ارتباطى با اثر توصيف شده ندارد .
سابقه نسخه : اين نسخه توسط ن . و . خانيكوف در سال 1860 ميلادى از ايران ( شهر اصفهان ) به انستيتوى شرقشناسى سنپترزبورگ وارد شد .