معنى تبذير ، تدبير و تقتير
شخصى از حضرت صادق عليه السّلام پرسيد : اى فرزند پيامبر صلَّى الله عليه و آله و سلم تدبير و تبذير و تقتير چيست ؟ فرمود : تبذير اين است كه همهء اموال خود را صدقه دهى و تدبير اين است كه : مقدارى را صدقه دهى و تقتير اين است كه هيچ صدقه ندهى .
عرض كرد : بيشتر توضيح بفرما ؟ حضرت : مشتى خاك از زمين برداشت و سپس انگشتان خود را باز كرد و دست را سرازير نمود ، به طورى كه خاكى در دستش باقى نماند ، و فرمود : اين است تبذير و بعد مشتى ديگر برداشت و كف دست و انگشتان را محكم گرفت و هيچ از آن نريخت و بعد فرمود : اين است تقتير .
و فرمود : مؤمن كسى است كه از مال خود انفاق كند و از مال مردم پرهيز نمايد . ( 1 ) و فرمود : سخاوت نام درختى است در بهشت كه در قيامت هر فرد سخى را بر شاخههاى خود به سوى بهشت حمل مىكند .
و بخل نام درختى در آتش است كه بخيلان را به وسيلهء شاخههاى خود ، به دوزخ مىبرد . ( 2 ) و فرمود : ديدم بر در بهشت نوشته بود كه تو بر هر بخيل و رياكار و عاق ( 3 ) و سخنچين حرامشدهاى . ( 4 )
هامش
( 1 ) قال النّبى صلَّى اللَّه عليه و آله و سلم :
المؤمن من كان بماله متبرّعا و عن مال غيره متورّعا .
( 2 ) قال النّبى صلَّى اللَّه عليه و آله و سلم :
السّخاء اسم شجرة في الجنّة ترفع يوم القيامة كلّ سخىّ الى الجنّة باغصانها و البخل شجرة في النّار تقود باغصانها كلّ بخيل الى النّار .
( 3 ) كسى كه مورد خشم پدر و مادر و به قول برخى پيامبر و امام و استاد و فرزند ، قرار گيرد . ( م )
( 4 ) قال النّبى صلَّى اللَّه عليه و آله و سلم :
رأيت على باب الجنّة مكتوب انت محرّمة على كلّ بخيل و مرائى و عاق و نمّام .