و * ( ثُمَّ رَدَدْناه أَسْفَلَ سافِلِينَ ) * ( 1 ) : او را به پايينترين جايگاه مىبريم .
گفته شده : مراد پيرى است .
بزرگان گفتهاند : پيرى ، پيك مرگ و آغاز فنا و فرستادهء مرگ و قطعكنندهء آرزوها و نخستين مرحلهء آخرت و رهنماى انتقال و اندرزگويى خوش زبان است و براى نادان بيم دهنده ، و براى خردمند مژده دهنده و علامت وقار و لباسى فاخر براى بزرگان و مركبى راهوار براى مرگ است و دوران جوانى ، چون خفته مىماند ، ( كه در رؤيا به سر مىبرد و از واقعيتها بىخبر است ) .
از عابدى پرسيدند : باقيماندهء عمر را براى چه چيزى دوست مىدارى ؟
گفت : براى گريه كردن بر گناهان گذشتهام .
پيامبر صلَّى الله عليه و آله و سلم فرمود : ( 2 ) بهترين جوانان شما كسانى هستند كه به شيوهء پيران رفتار نمايند و برترين پيران شما كسانى هستند كه به شيوهء جوانان رفتار كنند .
و نيز فرمود : ( 3 ) خداى متعال مىفرمايد : به عزّت و جلالم سوگند كه : من شرم دارم از زن و مردى كه در اسلام پير شدهاند ، آنها را عذاب نمايم ، سپس پيامبر سخت گريست ، سؤال شد چرا گريه مىكنى ؟
فرمود : براى كسانى گريه مىكنم كه خدا از عذابشان شرم دارد ، ولى آنها از نافرمانى و معصيت او شرم نمىكنند .
هامش
( 1 ) سوره التّين آيه 4 - 5
( 2 ) قال النبى صلَّى اللَّه عليه و آله و سلم :
خير شبابكم من تزيا بزىّ كهولكم و شرّ كهولكم من تزيّا بزى شبابكم
( 3 ) قال النبى صلَّى اللَّه عليه و آله و سلم :
قال اللَّه و عزّتى و جلالى انّى لاستحيى من عبدى و امتى يشيبان في الاسلام ان اعذّبهما ثمّ بكى فقيل ممّ تبكى يا رسول اللَّه ؟ فقال ابكى لمن استحيى اللَّه من عذابهم و لا يستحيون من عصيانه