اينك در ذيل اسامى گروهى از كوفيان را كه در علم لغت درخشيدند و در اين زمينه تأليفاتى دارند ذكر مىكنيم . در نقل اسامى آنها بيشتر به اين كتابها رجوع كرديم : طبقات اللغويين و الكوفيين تأليف ابى بكر زبيدى اشبيلى - چاپ ليدن - و بغيه الوعاة تأليف جلال الدين سيوطى ، چاپ مصر و چه بسا جز اينها به فرهنگهاى ديگر نيز مراجعه كردهايم .
1 - حماد بن هرمز ابو ليلى ، زبيدى وى را در طبقه اول لغت شناسان كوفه ذكر كرده است .
2 - ابو بلاد اعمى ، زبيدى او را نيز در طبقهء اول لغتشناسان برشمرده است .
3 - مفضل بن محمد بن يعلى بن سالم ضبى ، كنيهاش ابو عباس بود . او كتاب المفضليات ( نسخه چاپى ) را براى مهدى عباسى تأليف كرد و سرانجام در سال 168 ( ه . ق ) جان سپرد .
4 - ابو محمد عبد اللّه بن سعيد بن ابان بن سعيد بن عاص اموى ، ابو عبيد از او روايت كرده است .
5 - خالد بن كلثوم كلبى ، او داراى تأليفاتى از جمله اشعار قبايل است ، زبيدى او را در طبقه دوم ذكر كرده است .
6 - محمد بن عبد الاعلى بن كناسه ، زبيدى او را در طبقه دوم آورده است ، وى در سال 207 ( ه . ق ) در كوفه وفات يافت .
7 - ابو عمرو شيبانى نامش اسحاق بن مرار بود و در مناطقى از قبيله شيبان كوفه آموزش مىداد لذا به آن قبيله منسوب شد ، او داراى فرزندان و نوادگانى بود كه كتابهايش را ذكر مىكردند ، و به گفته يكى از فرزندانش ابان اشعار هشتاد و اندى قبيله را گرد آورد ، و هرگاه اشعار قبيلهاى را گردآورى و به مردم عرضه مىكرد ، كتابى مىنوشت و آن را در مسجد كوفه قرار مىداد . وى بيش از يكصد سال زندگى كرد و سرانجام در سال 206 ( ه . ق ) از دنيا رفت .
8 - على بن حازم لحيانى غلام كسائى با علماى فصيح عرب ديدار كرد و ابو عبيد قاسم بن سلام اين علم را از او فرا گرفت .
9 - ابو عبد اللّه محمد بن زياد اعرابى غلام عباس بن محمد بن على بن عباس بود ، او و
تاريخ الكوفة ( تاريخ كوفه ) ( فارسى ) — صفحة 538
مساهمون: سعيد راد رحيمى
ص٥٣٨