شهيد ( ع ) و فرماندار شاهى و يكى از پيشوايان مذهب زيديه بود كه با دعوت براى حكومت كسى كه مورد رضايت خاندان پيامبر ( ص ) باشد قيام كرد . وى از پارساترين مردم بود و مسئوليت سنگينى نسبت به زنان خاندان ابو طالب داشت و در نيكوكارى و احسان به آنها خود را به زحمت مىانداخت و مادرش ام حسن دختر حسن بن عبد اللّه بن اسماعيل بن عبد اللّه بن جعفر طيار ( ره ) بود . وى در دوران حكومت مستعين در كوفه قيام كرد و محمد بن عبد اللّه بن طاهر با او جنگيد و سرش را به سامرا برد . اين واقعه در سال 250 ( ه . ق ) رخ داد .
52 - خاندان ابى فوارس محمد بن عيسى فارس بن زيد جندى بن حسين فدان بن محمد بن عمر بن يحيى بن حسين ذى دمعه فرزند زيد شهيد ( ع ) . اين خاندان قبيلهاى در كوفه به شمار مىرفت .
53 - خاندان زيد - معروف به عم عمر - او فرزند حسين نسب شناس فرزند احمد محدث بن عمر بن يحيى بن حسين ذى عبره فرزند زيد شهيد ( ع ) بود .
54 - خاندان قاسم ، آنها فرزندان قاسم بن محمد بن جعفر بن ابراهيم اشل بن محمد بن ابراهيم ابن ابى جعفر محمد بن ابى الحسن على جرار بن حسن بن على بن ابراهيم بن على صالح بن عبيد اللّه اعرج بن حسين اصغر فرزند امام زين العابدين ( ع ) بودند .
55 - خاندان اشتر منسوب به امام ابى الحسين محمد اشتر بن عبيد اللّه ثالث بن على بن عبيد اللّه ثانى بن على صالح بن عبيد اللّه اعرج كه قبلا نامش ذكر شد . وى به سبب اثر ضربتى كه به صورتش بود به اشتر ملقب شد و غلام فدان زيدى او را با شمشير زده بود .
شاعر مشهور ، ابو طيب متنبى از روى علاقهاى كه به وى داشت در مدح او قصيدهاى سرود كه در اول ديوانش ثبت است . بيت نخست اين قصيده چنين است :
خوشا به خانهاى كه گلزار آن تو را فريفت خداوند هر چه را كه موجب جدايى تو از آنان شده است ، دور كناد « 1 » .
هامش
( 1 ) -اهلا بدار سباك اغيدها * ابعد مابان عنك خردها