معاويه و ابن صالح و ابن خباب دهنى بجلى كوفى همپيمان حكم بن نفيل و پدر معاوية بن عمار مىدانند ، دهن همان فرزند معاوية بن اسلم بن احمس بن غوث بن انمار است .
عبد اللّه بن احمد بن حنبل به نقل از پدرش و اسحاق و منصور از يحيى بن معين و ابو حاتم و نسائى گويند : عبد القيس بن دهن بن عذره شخصى ثقه و مورد اعتماد است .
ابن حبان نام او را در كتاب ثقات ذكر كرده است . على بن مدائنى به نقل از سفيان مىگويد : بشر بن مروان فرماندار كوفه دو زانوى عمار را قطع كرد . گفتم : جرم او چه بود ؟
گفت : به جرم تشيّع ، سرانجام عمار در سال 133 ( ه . ق ) جان سپرد ، بجز بخارى گروهى از وى روايت كردهاند .
فرزندش معاوية بن عمار از بزرگان اصحاب و علماى فاضل شيعه هستند : شيخ طوسى ( ره ) در فهرست او را از اين طايفه برشمرده و كتابهايش را ذكر كرده است وى اين كتابها را از ابن ابى عمير و صفوان بن يحيى و محمد بن سكين نقل كرده است .
نجاشى ( ره ) در فهرستش گويد : معاوية بن عمار بن ابى معاويه خباب بن عبد اللّه دهنى - دهن شاخهاى از قبيله دجيله است - او يكى از شيعيان سرشناس و سرورى والامقام و بلند پايه و مورد اعتماد بود ، وى از امام صادق ( ع ) و امام موسى كاظم ( ع ) روايت كرده است . او كتابهايى دارد كه يكى از آنها كتاب حج است . گروه زيادى از شيعيان مانند ابن ابى عمير ، آن كتاب را به او نسبت دادهاند .
معاويه در سال 175 ( ه . ق ) درگذشت ، در تقريب ابن حجر آمده است كه معاوية بن عمار بن ابى معاويه دهنى صدوق از طبقه هشتم شيعيان است و او مؤيد مطالبى است كه درگذشته بيان كرديم .
گواه عدالت و درستكارىاش مطالبى است كه نجاشى دربارهء عبد اللّه بن قاسم حارثى گفته است : او دوست معاوية بن عمار بود ، سپس عبد اللّه اختلال حواس پيدا كرد و معاويه از او جدا شد ، منيه خواهر معاوية بن عمار و دختر عمار دهنى و مادر يونس بن يعقوب بجلى دهنى از اصحاب خاص امام صادق ( ع ) و امام كاظم ( ع ) و حضرت رضا ( ع ) بود ، اين مطالب را نجاشى در شرح حال يونس گفته است .
محمد بن معاوية بن حكيم بن معاوية بن عمار ، يكى ديگر از نوادگان عمار بود . وى از
تاريخ الكوفة ( تاريخ كوفه ) ( فارسى ) — صفحة 515
مساهمون: سعيد راد رحيمى
ص٥١٥