مىگويد : سر زيد بن على در مصر ميان كومين و در راه مسجد جامع بن طولون و بركهء فيل دفن شد . و اين مسجد به نام مسجد محرس الخصى شهرت دارد و به قول صحيح آرامگاه وى همان جاست زيرا سر زيد شهيد را در مصر گرداندند و در سال 122 ( ه . ق ) بر روى منبر مسجد جامع نصب كردند . « 1 »
حادثهء عبد اللّه بن معاويه طالبى
عبد اللّه بن معاوية بن عبد اللّه بن جعفر بن ابى طالب هاشمى از دلاوران ، بزرگان و شاعران طالبيان بود . وى در سال 127 ( ه . ق ) در كوفه قيام كرد از اطاعت بنى مروان سرپيچى كرد و مردم را به سوى خودش فرا خواند . مردم كوفه و مداين نيز با او بيعت كردند . سپس عبد اللّه بن عمر ، فرماندار كوفه - چنان كه خواهيد دانست - با وى جنگيد ، و يارانش پراكنده شدند . سپس به مداين رفت و گروهى از اهالى كوفه به او پيوستند و با يارى آنها بر حلوان ، جبال ، همدان و اصفهان و رى تسلط يافت و كارش بالا گرفت و ماليات فارس و نواحى آن را براى او مىآوردند .
عبد اللّه در استخر اقامت كرد و ابن هبيره ، حاكم عراق ، لشكرهايى را براى نبرد با او فرستاد . عبد اللّه مقاومت كرد ، سپس به شيراز و از آنجا به هرات گريخت ولى فرماندار هرات او را دستگير كرد و به دستور ابو مسلم خراسانى در سال 126 ( ه . ق ) وى را به قتل رسانيد .
سبب قيام وى چنان كه ابن اثير در حوادث سال 127 ( ه . ق ) تاريخش ذكر كرده ، اين بود كه عبد اللّه بن معاويه نزد عبد اللّه بن عمر بن عبد العزيز ، فرماندار كوفه رفت كه او را گرامى داشت و براى او و هر يك از برادرانش روزى سيصد درهم مقرر كرد ، آنها بدان حال بودند تا اين كه يزيد بن وليد درگذشت و مردم با برادرش ابراهيم بن وليد و ولايت عهد او ، عبد العزيز بن حجاج بن عبد الملك بيعت كردند . چون خبر بيعت آنها به عبد اللّه بن عمر در كوفه رسيد ، مردم با آنها بيعت كردند و او بر مقررى آنها افزود و به
هامش
( 1 ) - در نقل اين حادثه به كتاب زيد شهيد تأليف علامه سيد عبد الرزاق مقرم موسوى نجفى چاپ مصر با اندكى تغيير استناد كرديم - م .