سليمان بن سراقهء بارقى نزد يوسف بن عمر رفت و دو مرد را به وى معرفى كرد كه نزد زيد رفت و آمد داشته ، با وى بيعت كرده بودند . نام يكى از آن دو عامر و نام ديگرى طعمه بود . وى از قبيلهء تميم و خواهرزادهء بارق بود و زيد در ميان آنها اقامت كرده بود .
يوسف ، مأمورانى فرستاد تا زيد بن على را در منزل آن دو شخص بجويند . مأموران نزد آنها رفتند ولى زيد را در منزل آنان نيافتند . آن دو نفر را دستگير كردند و نزد يوسف آوردند . چون با آنها سخن گفت ، موقعيت زيد و يارانش براى وى مشخص شد ، آن گاه دستور داد تا گردن آن دو را بزنند . « 1 »
هنگامى كه زيد متوجه شد كه يوسف بن عمر در جستوجوى اوست و كارهاى او را مورد بررسى قرار داده ، به تعقيب شيعيان مىپردازد و همچنين خبر آن دو مردى را كه دستگير و كشته شدند ، شنيد ، ترسيد كه او را با مكر و فريب دستگير كنند ، لذا پيش از زمانى كه ميان خودش و مردم شهرها معين كرده بود ، قيام كرد . « 2 » و به كسانى كه نزد وى ماندند دستور داد تا آماده جنگ شوند . « 3 » وى شب چهارشنبه اول ماه صفر سال 111 ( ه . ق ) قيام كرد ، ابوالفرج در كتاب مقاتل تصريح كرده است كه زيد در شب چهارشنبه 23 محرم قيام كرد ، اگر طبق گفته وى ادامه جنگ را دو روز در نظر بگيريم كه زيد در روز جمعه ماه صفر كشته شد ، اشتباه بودن اين حكم آشكار مىشود .
ابن جرير طبرى گويد : پيش از قيام زيد ، حكم بن صلت ، مردم كوفه را در مسجد اعظم گرد آورد ، حكم افرادى را نزد سردستگان ، نگهبانان ، سران و جنگاوران فرستاد و مردم را در مسجد محاصره كرد . مردم سه شبانه روز در مسجد اعظم ماندند و از خانههايشان براى آنها آب و غذا مىآوردند . منادى حكم فرياد زد : آگاه باشيد كه امير مؤمنان مىگويد : هر كس را همراه زيد بيابيم ، از ما نيست .
هامش
( 1 ) - تاريخ طبرى ، ج 8 ، ص 377 .
( 2 ) - مقاتل ابى الفرج اصفهانى .
( 3 ) - خطط مقريزيه ، ج 4 ، ص 310 ، هر آنچه در توصيف جنگ ذكر مىكنيم ، برگرفته از تاريخ طبرى ، كامل ابن اثير ، تاريخ ابن عساكر ، در شرح حال زيد ، روضه المناظره ابن شحنه ، خطط مقريزيه ، مروج الذهب و عمدة الطالب در مبحث حالات امام سجاد ( ع ) است . - م .