مسكوكات كوفه
در اين مبحث ، پولهاى مورد معاملهء مردم كوفه را ذكر مىكنيم . اين پولها با خط كوفى ضرب شده بودند ، و محل ضرب سكه يا كوفه بود يا ساير شهرهاى عراق .
پيش از ظهور اسلام ، عربها با پول كسرا و قيصر معامله مىكردند و آن پولها درهم و دينار بود . دينار از طلا و درهم از نقره بود . آنها به پول طلايى ، عين و به پول نقرهاى ، ورق مىگفتند . پولهاى سربى نيز داشتند كه به آن حبه و وانق مىگفتند . ملاك ارزش اين پولها ، وزن كردن بود چون منظور از دينار ، قطعهاى از طلا بود كه يك مثقال وزن داشت و بر روى آن تصوير پادشاهى حك مىشد كه به دستور وى سكه ضرب شده بود . و منظور از درهم ، وزن درهم نقرهاى است كه به آن وافى مىگفتند .
هر دينار نزد آنها ، معادل ده درهم بود و چه بسا تا 13 يا 15 درهم يا بيشتر برحسب شرايط ، اختلاف قيمت داشت .
پولها بر دو دسته بودند : سوداء وافيه كه همان بغليه است و طبريه عتق كه معمولا مردم با اين پولها معامله مىكردند . آنها درهمهاى ديگرى نيز داشتند كه به آنها جوارقيه يا سمريه سنگين مىگفتند كه وزن هر درهم شش مثقال بود و درهمهاى سمريه سبك كه وزن هر يك از آنها پنج مثقال بود ، و تمام اين درهمها فارسى بودند .
اندكى قبل از ظهور اسلام ، دينارهاى عرب به دو گونه تقسيم مىشد : هر قلى يا رومى و كسروى يا ايرانى ، درهمها نيز اين گونه بودند ، ولى معمولا با دينارهاى رومى و درهمهاى فارسى معامله مىكردند ، لذا دينارهاى هر قلى نزد آنها محبوبيت و جذابيت بسيار داشت تا حدّى كه براى زيبايى و درخشندگى آن ضربالمثل ساختند .
پولهاى اسلامى
عربها همچنان با پولهاى ايرانى و رومى معامله مىكردند . هنگامى كه حضرت محمد ( ص ) به پيامبرى مبعوث شد ، شيوهء دادوستد مردم مكه را تأييد كرد و ايشان ملاك