عباسيان نيز اين روش را ادامه دادند . هنگامى كه مأمون ، فضل بن سهل را بر نواحى شرقى گمارد ، حقوق ساليانهء او را سه مليون درهم قرار داد و حقوق فرمانداران نسبت به نوع ، گستردگى و اهميت كار تغيير مىكرد . « 1 »
اينك اسامى فرمانداران كوفه از ابتداى شهرسازى آن تا دوران عباسيان را طبق مطالبى كه به دست آورديم ، در ذيل ذكر مىكنيم :
1 - سعد بن ابى وقاص ابو اسحاق : او قادسيه را فتح كرد و در كوفه اقامت گزيد و آن را به شهر تبديل كرد - چنان كه در گذشته آگاهى يافتيد - و عمر بن خطاب وى را به حكومت اين شهر منصوب كرد ، عثمان نيز مدتى او را در اين سمت منصوب و سپس او را عزل كرد . سعد به مدينه بازگشت و مدت كمى در آن اقامت گزيد . پس از چندى نابينا شد و در سال 55 ( ه . ق ) در قصرش در عقيق مرد در قبرستان بقيع دفن شد .
2 - مغيرة بن شعبه ابو عبد اللّه : عمر بن خطاب ، او را منصوب و عثمان بن عفان عزلش كرد ، چون معاويه عهدهدار خلافت شد ، مغيره را به حكومت كوفه گمارد و او پيوسته در كوفه بود تا اين كه در سال 50 ( ه . ق ) درگذشت .
3 - عمار بن ياسر ابو يقظان : عمر او را به زمامدارى كوفه گمارد . در سال 37 ( ه . ق ) در جنگ صفين كشته و همانجا به خاك سپرده شد ، وى هنگام مرگ 93 سال داشت .
4 - وليد بن عقبة بن ابى معيط : عثمان در سال 25 ( ه . ق ) پس از سعد بن ابى وقاص ، او را به حكومت كوفه گمارد وى برادر مادرى عثمان و مادرشان اروى ، دختر عامر كريز بود . عثمان سپس او را بر كنار كرد . او در سال 61 ( ه . ق ) جان سپرد .
5 - سعيد بن العاص بن سعيد بن العاص : عثمان بعد از بر كنار كردن وليد بن عقبه او را به حكومت كوفه منصوب كرد و مردم كوفه در سال 34 ( ه . ق ) او را بيرون كردند و خواستند ابو موسى اشعرى حاكم كوفه شود ، لذا نامهاى به عثمان نوشتند . او نيز ابو موسى اشعرى را منصوب كرد .
6 - عقبة بن عمرو بن ثعلبه انصارى بدرى : كنيهاش ابو مسعود بود . حضرت على ( ع )
هامش
( 1 ) - تاريخ تمدن اسلامى ، ج 1 ، صص 128 و 134 .