پيشگفتار
اين كتاب كه وصف زمين و چگونگى ساختار آن و قبله هر سرزمين و ( ممالك و مسالك ) بخشهاى كره زمين در آن است ، تأليف عبيد الله بن عبد الله بن خردادبه مولى امير المؤمنين باشد .
ابو القاسم گويد : گردى زمين مانند گوى است در درون فلك همچون ذرهاى درون تخم مرغ ؛ و جو اطراف زمين تمامى جوانب آن را احاطه كرده است .
ساختار زمين بدين گونه است كه جو گرداگرد آن جذب كنندهء اجسام سنگين است ، چون كه زمين به مثابه آهن ربايى است كه اجسام را جذب مىكند . كره زمين به دو نيمه تقسيم گشته و ميان اين دو نيمه ( خط استوا ) قرار گرفته است كه از مشرق تا مغرب امتداد دارد ، و اين خط درازى زمين ( طول جغرافيائى ) به شمار مىآيد كه طولانىترين خط در كره زمين است . همچنين منطقه بروج طولانى - ترين خط در فلك است و پهناى زمين ( عرض جغرافيائى ) از قطب جنوب كه ( ستاره سهيل ) بر گرد آن مىچرخد تا قطب شمال كه ( ستاره بنات النعش ) بر گرد آن در چرخش است ، امتداد دارد .
گردى زمين در موقعيت خط استوا سيصد و شصت درجه ، هر درجه بيست و پنج فرسخ ، هر فرسخ دوازده هزار ذراع « * » ، هر ذراع
هامش
* ذراع : يكى از قديمىترين آحاد اندازهگيرى طول است . به طورى كه گفته شده در قديم براى اندازهگيرى طول و يا ساير كميتها از اعضاى بدن استفاده مىكردند ،