حزب غالبا از پشتوهايند . اين حزب در دوران جهاد از قويترين احزاب جهادى ، از حمايت مالى عربستان و حمايت نظامى و اطلاعاتى ارتش پاكستان بهرهمند بود .
3 ) حزب حركت اسلامى افغانستان
. رهبر آن مولوى محمّد بنى محمّدى از پشتوهاست و از علماى مذهبى افغانستان ، و فردى ميانهرو است .
4 ) حزب اتحاد اسلامى افغانستان
. رهبر آن عبد الرسول سيّاف است كه تاكنون علاوه بر پاكستان با دربار عربستان سعودى نيز ارتباط نزديك داشته است . نفوذ وى - كه البته محدود است - بيشتر به علت دريافت كمكهاى مالى از عربستان مىباشد . وى تحت تأثير افكار وهابى است به طورى كه نام خود را از « عبد الرسول » به « عبد الرّب » تغيير داده است .
5 ) حزب اسلامى افغانستان
. رهبر آن يونس خالص است كه از حزب اسلامى حكمتيار انشعاب كرده است . وى فردى بنيادگرا و تندرو محسوب مىشود و در ميان پشتوهاى ننگرهار ، زادگاه خود ، و پكتيا پيروانى دارد . وى با پاكستان و عربستان روابط حسنه دارد و با ايران ميانهء خوبى ندارد .
6 ) جبههء ملى اسلامى نجات افغانستان
. رهبر آن صبغة الله مجدّدى ، نوهء شيخ المشايخ رهبر مذهبى گذشتهء افغانستان ، و از بزرگان فرقهء نقشبنديّه است . فردى معتدل محسوب مىشود و در ميان پشتوهاى جنوب پيروانى دارد . پيوند وى بيشتر با سران قبايل و خوانين است .
7 ) حزب محاذ ملّى افغانستان
. رهبر آن سيد احمد گيلانى از پشتوهاى ميانهرو ، ليبرال ، ملّىگرا و طرفدار بازگشت ظاهر شاه است . وى از آخرين