مىشود ، در چهار جلد است و پيدايش تغييرات در شيوهء اجرايى [ افغانستان ] و سازمان آن را نشان مىدهد . هرگاه مأمورى به مشكلى برمىخورد كه دستورالعملهاى روشنى راجع به آن در اختيار نداشت ، ملزم بود كه از امير راهنمايى بخواهد ؛ و امير علاوه بر آنكه براى مأمور پاسخى فورى مىفرستاد ، در ضمن ، به شاهزاده دستور مىداد كه از آن پاسخها نسخهء دومى تهيه و به ساير مأموران ارسال كند . در نتيجه ، اين دستورها در كتابى به نام دستورالعمل ( - سطور بعد ) گردآورى مىشد . مكاتبات ( 1305 - 1309 / 1887 - 1891 ) ميان امير عبد الرحمان و حاكم ناحيهء شرقى كابل نيز كه در « آرشيف ملى » نگهدارى مىشود ، گواه جالبى است بر متمركز بودن قدرت ، و توجه امير به اينكه اقدامات قوهء اجرايى به صورت عرف درآورده شود . ديوان قضاى كنار ( 1303 - 1307 / 1885 - 1890 ) ، سوابق كامل اقدامات محاكم شرعى در ناحيهء كنار ، ايالت كابل ، نشان مىدهد كه دادگاههاى شرعى چگونه داراى مقررات و تشريفات ادارى شدهاند ؛ چهار جلد از اين مجموعه در اختيار نويسندهء اين مقاله است و جلدهاى ديگر در بايگانيهاى ملى نگهدارى مىشود . اساس القضات ، چاپ مولوى احمد جان خان اليكوزائى ، كابل 1303 / 1885 . در اين كتاب ، كه حاوى 136 موضوع است ، دستور العملهاى عمومى و خصوصى براى « قضات » ، به عنوان حقوقبگيران دولت ، تدوين شده است . با اين مطلب ، ترديدى نمىماند كه اقدامات دادگاهها به صورت مكتوب ثبت مىشده و به نظر « قاضى القضاة » مىرسيده است . دو اثر كه به تجزيه و تحليل مسئلهء ادارى كردن « شريعه » پرداخته اينهاست :
A . Ghani , " Disputes in a court of Sharia " , Kunar valley , Afghanistan , 1885 - 1890 " , IJMES 15 , 1983 .
قانون كارگزارى در معاملات حكومتى و تعيين جرايم و سياسات . اولينبار ، در 1303 / 1885 منتشر و در 1328 / 1910 با مقالاتى اضافى تجديد چاپ شد . اين كتاب حاصل مكاتبات امير با شاهزاده است كه پيشتر به آن اشاره كرديم . در اواخر