كاليبر 33 ده تن جعبهء فشنگ مارتينى - هنرى و نه تن جعبهء فشنگ هاچكيس و نيز چندين صد هزار فشنگ ساچمهاى لى - متفورد و مائوزر » خريده بود ( همانجا ، 11 مه ، 1899 ، ص 1 ) .
عبد الرحمان تمام بخشهاى كشور را تحت نظارت شديد نظامى ، اجرايى و قضايى درآورده بود تا بتواند هزينهء اين خريدها را تأمين كند .
مشخصهء سلطنت او رسوخ ديوانسالارى به تمام قلمرو حكومتى و متضمن تعيين دقيق حدود هركس براساس اصول مسئوليت ، سلسلهء مراتب و حسابدارى بود . امور حكومتى عمدتا از طريق نوشته اداره مىشد . او براى رسميت بخشيدن به اين تغييرات ، مجموعهاى از « قوانين » يا « دستورالعملها » صادر كرد . هرافسر ارتش مجموعهاى چاپى از قوانين و مقررات دريافت مىداشت كه اعمال و مسئوليتهاى او را مشخص مىكرد - مثلا كتاب نظام افغانستان براى « ميرزايان » ( منشيان ) ، « كوت حوالهدارها » ( سرجوخهها ) ، « ميجرها » ( سرگردها ) ، و جز آن .
اقدامات او براى تجديد سازمان ، امور كشورى و قوهء قضايى را نيز شامل مىشد . عبد الرحمان در 1885 ، به مولوى احمد جان خان ، يكى از مقامات دربار ، دستور داد كه وظايف حكام و قضات را در دو مجلّد تهيه كند ؛ يكى قانون كارگزارى در معاملات حكومتى و ديگرى اساس القضات . براساس مقررات مندرج در كتاب اخير ، قضات مأمور حقوقبگير حكومت مىشدند و اعمال و رفتارشان بايستى با مقررات مغاير نباشد و احكامشان قابل بررسى و تجديد نظر به وسيله مافوقهايشان بود . قاضى فقط در دادگاه رأى صادر مىكرد ، نه در خانهاش
افغانستان ( مجموعه مقالات ) ( فارسى ) — صفحة 302
مساهمون: گروهى از پژوهشگران
ص٣٠٢