صومعههاى شيو - كى « 1 » و گلدره « 2 » ، كه حاشيهء بالاى ديوارهاى استوپاهاى قرنهاى چهارم - پنجم آنها مزّين به طاقهاى « 3 » نيمدايرهاى يا سهبخشى « 4 » است ، در پاى كوههاى جنوب كابل واقعاند ( فوسمن و لوبر « 5 » ، ابوايه ، تصوير 85 - 88 ) . بر سر راه كوهستانى ميان اين دو محل منارى موسوم به منار چكرى وجود دارد كه از لحاظ معمارى به ستونهاى هندى دورهء مورى « 6 » شبيه است ( ابوايه ، تصوير 89 ) .
در صومعههاى پايتاوه و شترك واقع در فلات بگرام در شمال كابل ( هاكن ، 1933 ، ص 16 ؛ مونيه « 7 » ، 1942 ) ، از جمله ، مجسمهها و نقوش برجستهاى متعلق به قرن سوم ديده مىشود كه با شيست ساخته شده و با رنگهاى زنده و طلا رنگآميزى شده است . سبك آنها به مكتبى محلّى تعلق دارد ولى شيوهء شمايلنگارى ظاهرا مخصوص اين ناحيه است .
اندازهء مجسمهء پيشواى آيينى آنها از ابعاد ديگر افراد به مراتب بزرگتر است ؛ هيكلها كوتاه و خپل ، چهرهها چهارگوش ، و حالتها يكسان و مصنوعى « 8 » است ( مونيه ، تصوير ده ، تصوير 36 ؛ تصوير نوزده ، تصوير 62 ) . خيرخانه ، معبدى از قرن اول - دوم / هفتم - هشتم مشرف بر كابل كه مختصّ به خداى برهمنى ناشناختهاى است ، با معبد پيشين بسيار تفاوت دارد . استعمال مرمر سفيد و سبك بعد از گوپتا « 9 » يادآور برخى از مجسمههاى كشمير است . در 1359 ش / 1980 مجسمهء با هيبتى از
هامش
( 1 ) .S ? e ? va - ki( 2 ) .Goldara( 3 ) .arcade( 4 ) .trilobate( 5 ) .G . Fussman and M . Le Berre( 6 ) .Mauryan( 7 ) .J . Meunie ?( 8 ) .Schematized( 9 ) .Post - Gupta