دسته گلى و طومارى ) ، و در نقاشى ، كه عناصر تزيينى مغارههاى سنگى بسيار مديون هنر ساسانى است . چادرنشينان استپها ، زرگران سكايى « 1 » يونانىمآب ، و صنعتگران اردس « 2 » و سيبرى جنوبى نيز سنتها و الگوهايى به افغانستان وارد كردند . و از قرن اول ميلادى نيز راهبان بودايى از اهل ناحيهء گنگ در هند نيازى فزاينده به شمايلها و تزيينات تجسّمى و نقاشى براى صومعههاى خويش پديد آوردند . شمايلنگارى « 3 » ملهم هند باستان و از گندهاره « 4 » تا دورهء اسلامى ادامه داشت .
آثار هنرى افغانستان باستان نخست در گنجينههايى يافته شد كه از آغاز در درون استوپاهاى « 5 » بودايى نهاده شده بود و آنها را سيّاحان به طور اتفاقى يا باستانشناسان به طور غيرمنتظر كشف كردند ( مسن « 6 » ، ص 153 - 175 ؛ 5 ، ص 1 - 28 ، 537 - 547 ) . گنجينهء بگرام را ، كه به قرنهاى اول - دوم ميلادى تعلق دارد ، هاكن « 7 » و گروه باستانشناسان فرانسوى در افغانستان در 1316 - 1318 ش / 1937 - 1939 كشف كردند . اين گنجينه حاوى ظروف شيشهاى ، مجسمههاى كوچك و ظروف مفرغى و قالبهاى گچى از نقشهاى يونانى بود . بيشتر اين اشياء در اصل از منطقهء مديترانه به اينجا آورده شده بود ( هاكن ، 1939 ، تصوير چهار ، يازده ، دوازده ؛ هفت ، بيست ، بيست و چهار ؛ ابوايه ، تصوير 14 / الف ، ب ، 15 ؛ 10 - 12 ؛ 8 ، 9 ) .
اين گنجينه ضمنا شامل يكى از اثاث چوبى خانه بود كه با قطعات كندهكارى بر روى عاج متعلق به نواحى مركزى هند تزيين شده است ( در
هامش
( 1 ) .Scythian( 2 ) .Ordos( 3 ) .iconography( 4 ) .Gandha ? ra( 5 ) .Stupas( 6 ) .C . Masson( 7 ) .J . Hackin