افغانستان باستانشناسى را شغل بسيار معتبر و آبرومندى به شمار نمىآورند ، برخى از دانشجويان افغانى در فرانسه و ايتاليا در اين رشته به تحصيل پرداختهاند . مستمندى ، پس از بازگشت از ايتاليا ، نخستين حفريات را به سرپرستى افغانها در 1344 ش در تپه شتر ( هدّه ) افتتاح كرد . در 1345 ش كه انستيتوى باستانشناسى افغانستان تأسيس شد ، او نخستين مدير كل آن بود . جانشين او از 1352 ش تا 1358 ش طرزى بود كه دكتراى خود را از فرانسه گرفته بود . تأسيس مركزى براى مطالعهء امپراتورى كوشانى در انستيتوى باستانشناسى افغانستان از ثمرات كنفرانسى بود كه يونسكو در 1357 ش در دوشنبه تشكيل داد ؛ در يك گردهمآيى بينالمللى كه در 1359 ش در كابل در زمينهء هماهنگى مطالعات كوشانى و پژوهشهاى باستانشناختى در آسياى مركزى منعقد گرديد تصميم بر اين شد كه نوشتههايى دربارهء پيشرفت مطالعات كوشانى منتشر شود . تاكنون چندين مجموعه از اين آثار ( ( تاريخ و فرهنگ كوشانى ) « 1 » ) در كابل منتشر شده است . مقالاتى به زبانهاى غربى در زمينهء باستانشناسى به قلم دانشمندان افغانى از 1325 ش به بعد در ( افغانستان ) فصلنامهء انجمن تاريخ افغانستان و مقالات پشتو و فارسى نيز از 1321 ش در مجلهء آريانا منتشر شده است .
گذشته از اين قدمهاى اوليه ، هيئت مشترك باستانشناسى افغانستان و اتحاد شوروى ، به مديريت مشترك كروگليكووا « 2 » ( 1348 ش به بعد ) ، در شمال سلسله جبال هندوكش در محلهايى مربوط به
هامش
( 1 ) .Kushan Culture and History( 2 ) .Kruglikova