چون سعد وقاص در « شَراف » فرود آمد ، نامهاى از خليفه عمر به او رسيد كه ويرا فرمان مىداد تا بر دستيجات مختلف سپاه خود ، فرماندهانى را تعيين ، و مسئوليت را بين آنها تقسيم نمايد .
سعد در اجراى فرمان خليفه فرماندهى هر پرچم را بر عهدهء يكى از افراد با سابقه در اسلام نهاد و افراد سپاهى را به گروههاى ده نفرى قسمت كرده فرماندهى و مسئوليت هر قسمت را نيز به مردانى سپرد كه در اسلام خدمتى بسزا انجام داده بودند . . . [ تا آنجا كه مىگويد ] :
و سواد بن مالك تميمى را بر گروهى از پيشتازان فرماندهى داد .
طبرى در روايتى ديگر از قول سيف مىنويسد :
سواد بن مالك تميمى بر بلنديهاى نجاف مشرف بر بندر فراض تاختن برد و سيصد رأس چارپاى ، از استر و الاغ و گاو را از ماهى بار كرده ، همه را پيش انداخت و به لشكرگاه بازگشت .
بر اثر اين حملهء ناگهانى و دستبرد ماهرانهء سواد ، يكى از سرداران قواى فارس بنام « آزاد مرد » فرزند « آزادبه » به تعقيب او پرداخت و با شتاب خود را به سواد رسانيد . سواد با سواران خود به مقابلهء آزاد مرد برخاست ، و بر سر پل ( سَيلَحين ) با او به جنگ پرداخت و آنقدر جنگ را ادامه داد تا اينكه براى او يقين حاصل شد كه غنائم مزبور به سلامت به مقصد رسيده است ، پس به سرعت عقب نشست و صبحگاهان خود را به اردوگاه رسانيد و ماوقع را به سرفرماندهى سپاه ، و ديگر مسلمانان گزارش داد .
سعد فرمان داد تا همهء غنائم را بين افراد سپاهى قسمت كردند ، و خمس آن را نيز برسم پاداش به سواد و همراهانش بخشيد . اين روز بنام ( روز ماهيان ) نامگذارى شده است !
اين را بايد گفت كه سپاهيان براى دستيابى به گوشت ، سخت بىتاب شده بودند ، زيرا اينان بجز گوشت ، بقدركافى و حتى براى مدتى مديد مواد خوراكى از گندم ، وجوه ، و خرما ، و ديگر حبوبات ، براى خود دست و پا كرده ، به همراه داشتند . اين حملات ناگهانى و اعزام گشتيها فقط براى بدست آوردن گوشت انجام مىگرفت ، به همين مناسبت هر روزى را كه به گوشت فراوانى دسترسى پيدا مىكردند ، آن روز را به نام همان نوع گوشتى كه بدست آورده بودند مىناميدند مانند ( روزگاوان ) و ( روز ماهيان ) ! !
خمسون ومائة صحابي مختلق ( يكصد و پنجاه صحابي ساختگى ) ( فارسى ) — صفحة 76
مساهمون: السيد مرتضى العسكري
ص٧٦