باشد ، و همين نزديكى و مشابهت موجب شود كه يكى ، ديگرى را تعريف نمايد و موجب بيدارى و انتباه گردد مثلا وقتى گفته مىشود :
چاه كن هميشه در ته چاه است ؛ در حقيقت بيانگر اين مطلب است كه ( اشخاصى كه به فكر آزار ديگران هستند ، خود گرفتار دام خويشتن مىباشند ) ، و آدمى به هوش باشد تا آزار ديگرا را نخواهد .
بر اين اساس خداوند در قرآن كريم مثالهاى متعددى زده و دربارهء آنها فرموده است :
وَ تِلْكَ الْأَمْثالُ نَضْرِبُها لِلنَّاسِ لَعَلَّهُمْ يَتَفَكَّرُونَ .
« 1 » ( سورهء حشر / 21 ) .
و يا اينكه در پايان آيهاى ديگر در همين زمينه مىفرمايد :
. . . . وَ ما يَعْقِلُها إِلَّا الْعالِمُونَ .
« 2 » ( سورهء عنكبوت / 43 ) .
مثالهائى كه در قرآن مجيد آمده بالغ بر چهل و يك مورد است كه از آن جمله مىفرمايد :
مَثَلُ الَّذِينَ يُنْفِقُونَ أَمْوالَهُمْ فِي سَبِيلِ اللَّهِ كَمَثَلِ حَبَّةٍ أَنْبَتَتْ سَبْعَ سَنابِلَ فِي كُلِّ سُنْبُلَةٍ مِائَةُ حَبَّةٍ وَ اللَّهُ يُضاعِفُ لِمَنْ يَشاءُ وَ اللَّهُ واسِعٌ عَلِيمٌ .
« 3 » ( سورهء بقره / 261 ) .
و يا آنجا كه مىفرمايد :
مَثَلُ الَّذِينَ اتَّخَذُوا مِنْ دُونِ اللَّهِ أَوْلِياءَ كَمَثَلِ الْعَنْكَبُوتِ اتَّخَذَتْ بَيْتاً وَ إِنَّ أَوْهَنَ الْبُيُوتِ لَبَيْتُ الْعَنْكَبُوتِ .
« 4 » ( سورهء عنكبوت / 41 ) .
هامش
( 1 ) . و اين مثالها را براى مردمان آورديم تا مگر بينديشند .
( 2 ) . . . . و آنها را به جز دانايان درك نمىكنند .
( 3 ) . مثل آنهائى كه اموال خود را در راه خدا خرج مىكنند ، همانند دانهاى است كه از آن هفت خوشهء سبز برويد ، و بر هر خوشه صد دانه پديد آيد ؛ و خدا براى هركس كه بخواهد چندين برابر كند ، كه خداى دست گشاده ( وسعت دهنده ) و داناست .
( 4 ) . مثل آنهاتى كه به جز خداوند سرپرستى بگيرند ، همانند عنكبوت است كه خانهاى مىسازد ، و پستترين خانهها خانهء عنكبوت است .