ميزان خراج آن را تعيين نمودند .
بلاذرى فتح منطقهء « اهواز » را چنين مىنويسد :
« مغيرة بن شعبه » ، در اواخر سال پانزدهم و اوايل سال شانزدهم از هجرت ، كه به جاى « عتبة بن غزوان » بر بصره حكومت مىكرد ، به اهواز حمله برد و در « سوق اهواز » با « فيروزان » دهقان و پادشاه محلى آن جا جنگ گرد ، و سرانجام با دريافت مبلغى از او ، با وى صلح كرد .
فيروزان در زمان حكومت ابو موسى اشعرى جانشين مغيره ، تعهدات خود را ناديده گرفت و سر از فرمان بتافت و از پرداخت مبلغ مورد تعهد خود شانه خالى كرد . ابو موسى با او به جنگ پرداخت و « سوق اهواز و نهر تيرى » را در سال هفدهم از هجرت بگرفت و آنها را بر ساير متصرفات خود بيفزود .
بلاذرى از قول « واقدى و ابو مخنف » مىنويسد :
ابو موسى به جانب اهوتز سپاه كشيد ، و مناطق مختلف پارس را قطعه به قطعه و نهر به نهر مىگرفت و پيش مىرفت . ايرانيان نيز از پيش او مىگريختند ، و سرزمينهاى خود را به او واگذار مىكردند ، به اين ترتيب ابو موسى بر تمام سرزمينهاى آن منطقه مسلط شد به جز « شوش ، و استخر ، و مناذر ، و رام هرمز » ، كه در آن موقع موفق به تصرف آنها نگرديد .
ابو موسى « مناذر » را در محاصرهء خود داشت كه فرمان عمر خليفه به او رسيد كه شخصى را به جاى خود بگذار و به « شوش » حمله كن . ابو موسى در اجراى فرمان عمر « ربيع بن زياد حارثى » را به جانشينى خود انتخاب كرد و آن گاه به شوش حمله برد و با جنگ ، آن جا را بگشود . سرانجام « منذر بزرگ و كوچك » به تصرف مسلمانان در آمد و « عاصم بن قيس » طب دستور ابو موسى حكومت آن جا را به عهده گرفت . ابو موسى ، حكومت بر « سوق اهواز » را بر عهدهء « جندب فزارى » هم پيمان صلح گذاشت .
تصرف شوش به اين ترتيب صورت گرفت كه ابو موسى شوش را محاصره كرد و حصار را بر آنها تنگ گرفت تا جايى كه ذخاير خوراكى آنها پايان يافت و ناچار عاجزانه به ابو موسى پيشنهاد صلح كردند ، ابو موسى با دهقان آن جا به شرطى صلح را پذيرفت كه فقط به صد نفر از حصاريان امان داده مىشود ! حصاريان ناگزير از پذيرش چنين شرطى بودند ، و چون درهاى دژ گشوده شد ، صد نفر جان به سلامت بردند و مابقى مردم و رزمندگان شوش از دم تيغ گذشتند ! !
ابو موسى ، با اهالى « رام هرمز » بر مبناى دريافت مبلغ هشتصد يا نهصد هزار درهم صلح كرد . اما اهالى رام هرمز در اواخر حكومت ابو موسى سر به شورش برداشتند كه بار ديگر به سختى شكست خوردند و ناچار از در اطاعت در آمدند .
« بلاذرى » فتح شوشتر را به تفصيل آورده و سركردگان سپاه و فرماندهان و
خمسون ومائة صحابي مختلق ( يكصد و پنجاه صحابي ساختگى ) ( فارسى ) — صفحة 151
مساهمون: السيد مرتضى العسكري
ص١٥١