« مقدمه چهاردهم - در بيان اقدم حركات است كه حركت نقله است »
مقدمهء چهاردهم در بيان اين امر است كه اقدم واوّل حركات بالطبع حركت نقله است زيرا استحالت بر كون وفساد تقدم دارد وبر استحالت قرب محيل بر مستحيل تقدم دارد وهمينطور نموّ ونقص حاصل نمىشود مگر اينكه كون وفساد بر آن تقدم دارد « 1 » .
شرح : بدان كه ممكن نيست كه هيچ يك از أنواع حركتهايى كه برشمرده شد حادث گردد مگر بعد از حركت نقله وبويژه حركت وضعي از آن نوع كه از جمله حركت دوريه است « 2 » .
توضيح آنكه حركت در كم اگر از نوع نموّ باشد نيازمند بحركت نقله است كه « 3 » آن [ نموّ ] عبارت از حركت اجزائى است كه بالقوة شبيه وهمانند غذاگيرنده است ودر اين حركت از صورت غذايى منتقل وهمانند غذاگيرنده مىشود « 4 » وطولا عرضا وعمقا مندرج در وجود وكالبد غذاگيرنده مىشود با حفظ تناسب وبدين وسيله متغذى نموّ
هامش
( 1 ) - يعنى كون وفساد هم متقدم بر ذبول است كه حركت در كم است . عبارت متن چاپ مصر غلط است در متن مزبور آمده است والاستحالة قرب المحيل من المستحيل در متن أصل كتاب آمده است والاستحالة تتقدمها قرب المحيل من المستحيل كه درست است به هرحال مىخواهد ثابت كند كه اقدم حركتها حركت نقله است .
( 2 ) - يعنى از جملهء حركت وضعي حركت دوريه است .
( 3 ) - بيان كرد كه نياز بحركت در اين است .
( 4 ) - بدل ما يتحلل مىشود واجزائى مىشود از جنس گوشت وپوست واستخوان و . . .