در ميان شما كسى است كه براى تأويل قرآن مىجنگد همچنانكه من براى تنزيل آن جنگيدم . ابو بكر گفت : اى رسول خدا ! آن كس من هستم ؟ پيامبر ( ص ) فرمود :
نه . عمر گفت : اى رسول خدا ! آن كس من هستم . پيامبر ( ص ) فرمود : نه ، او كسى است كه كفش را مىدوزد . على ( ع ) در آن موقع در خانهء خويش ، نزد فاطمه ( ع ) كفش رسول خدا ( ص ) را مىدوخت .
در كتاب الجمع بين الصحاح السته آمده كه رسول خدا ( ص ) فرمود :
اى مردم قريش ! يا از كارهايتان دست برمىداريد و يا خداوند مردى را بر شما مبعوث مىدارد كه قلبش را بر ايمان آزموده است و او به خاطر دين ، گردن شما را مىزند . گفته شد : اى رسول خدا ( ص ) ! آن مرد ، ابو بكر است ؛ فرمود : نه .
گفته شد : عمر است ؟ فرمود : نه ، او كسى است كه در حجره ، كفش را مىدوزد .
فضل مىگويد :
اين حديث ، صحيح است و دلالت دارد كه او با اهل بغى و خوارج خواهد جنگيد .
جنگ با اهل بغى و خوارج ، براى تأويل قرآن بود . زيرا آنان قرآن را تأويل كرده ، مدعى خلافت براى خود بودند . لذا امير المؤمنين ( ع ) با آنان جنگيد و جنگ با ايشان را به مردم آموخت . چه شافعى مىگويد : اگر امير المؤمنين ( ع ) با اهل بغى نمىجنگيد ، چگونگى جنگ با آنان را نمىدانستيم . امّا اين حديث بر نص بر خلافت او دلالت ندارد ، بلكه فقط از جنگ وى در راه خدا با اهل بغى و تجاوز خبر مىدهد .
من مىگويم :
مصنّف ( ره ) در اينجا دو حديث آورده كه راويان آن دو را در آيهء بيست و دوّم بيان كرديم . هر كدام از اين دو حديث بر مقصود ما دلالت دارد :
حديث اوّل بدين ترتيب كه مراد از جنگ بر سر تأويل قرآن ، يا اين است كه جنگ بر اساس مفهوم قرآن ، بنابر اجتهاد جنگ كننده و يا بر اساس مفهوم واقعى قرآن كه جنگ كننده از آن آگاه است ، مىباشد ؛ كه در هر دو صورت ، مشبّه به عبارت است از جنگ پيامبر ( ص ) بر سر تنزيل قرآن ، و يا اينكه منظور ، جنگ بر سر تأويل قرآن است تا
دلائل الصدق لنهج الحق ( فارسي ) — صفحة 373
مساهمون: الشيخ محمد حسن المظفر
ص٣٧٣