* ( « وَمَنْ يَعْشُ عَنْ ذِكْرِ الرَّحْمنِ نُقَيِّضْ لَه شَيْطاناً فَهُوَ لَه قَرِينٌ وَإِنَّهُمْ لَيَصُدُّونَهُمْ عَنِ السَّبِيلِ وَيَحْسَبُونَ أَنَّهُمْ مُهْتَدُونَ حَتَّى إِذا جاءَنا قالَ يا لَيْتَ بَيْنِي وَبَيْنَكَ بُعْدَ الْمَشْرِقَيْنِ فَبِئْسَ الْقَرِينُ وَلَنْ يَنْفَعَكُمُ الْيَوْمَ إِذْ ظَلَمْتُمْ أَنَّكُمْ فِي الْعَذابِ مُشْتَرِكُونَ أَ فَأَنْتَ تُسْمِعُ الصُّمَّ أَوْ تَهْدِي الْعُمْيَ وَمَنْ كانَ فِي ضَلالٍ مُبِينٍ فَإِمَّا نَذْهَبَنَّ بِكَ فَإِنَّا مِنْهُمْ مُنْتَقِمُونَ أَوْ نُرِيَنَّكَ الَّذِي وَعَدْناهُمْ فَإِنَّا عَلَيْهِمْ مُقْتَدِرُونَ » ) * ( 1 ) همانطور كه پيداست الفاظ آيات شامل كفار و منافقين مىشود . از اين رو با وجود دليل ، مىتوان آن را اختصاص به منافقين داد . مانند هر لفظ عام ديگر ، در صورت وجود قرينه ، تخصيص مىخورد . بنابراين بر اساس روايات موجود ، مىتوان گفت كه مراد از اين آيات ، خصوص منافقين است و مراد از ضمير غايب در آيهء شريفه * ( « فَإِنَّا مِنْهُمْ مُنْتَقِمُونَ » ) * منافقين هستند . خصوصا با توجه به اينكه روايت جابر تصريح دارد كه انتقام از ناكثين و قاسطين گرفته مىشود . چرا كه اين دو گروه و ساير كسانى كه عليه على دست به شورش و تجاوز برداشتند ، با او دشمن هستند . و اخبار فراوانى وارد شده است و بارها به آن اشاره شد كه بغض و دشمنى با على ( ع ) علامت نفاق است . پس اگر على ( ع ) همان كسى است كه خداى سبحان وعده داده است كه پس از پيامبر ( ص ) انتقام بگيرد ، به مقتضاى اين احاديث ، او امام است ؛ زيرا پرداختن او به انجام مسئوليت پيامبر ( ص ) در امورى كه با شيوهء كار خلفا و ائمه تناسب بيشترى دارد ، ظهور در امامت او پس از پيامبر ( ص ) دارد .
بر فرض كه بپذيريم آيات دربارهء كافران نازل شده است باز هم كسانى كه عليه على ( ع ) به تجاوز و شورش اقدام نمودند كافر به شمار مىروند ؛ زيرا اولا : امامت على را انكار نمودند و همانطور كه بيان شد امامت از اصول دين است .
ثانيا : رسول اكرم ( ص ) فرمود : « جنگ تو ، جنگ من است » .
ثالثا : آيهء كريمهء * ( « مَنْ يَرْتَدَّ مِنْكُمْ عَنْ دِينِه فَسَوْفَ يَأْتِي الله بِقَوْمٍ يُحِبُّهُمْ وَيُحِبُّونَه » ) * ( 2 ) كه در مورد على و كسانى كه با او جنگيدند نازل شد . و دلايل ديگرى كه - به طور اجمالى - بر كفر آنان دلالت دارد .
هامش
( 1 ) . همان / 36 - 41 .
( 2 ) . مائده / 54 .