آيهء * ( « مَنْ يَشْرِي نَفْسَه . . . »
مصنّف - اعلى اللَّه درجته - مىگويد :
پنجم : آيهء شريفهء * ( « وَمِنَ النَّاسِ مَنْ يَشْرِي نَفْسَه ابْتِغاءَ مَرْضاتِ الله » ) * ( 1 ) .
ثعلبى مىگويد : ابن عباس روايت كرده است كه اين آيه دربارهء على نازل شد ، هنگامى كه رسول خدا ( ص ) از دست مشركين گريخت و به غار رفت ، على ( ع ) را به جاى خويش قرار داد تا قرضهاى او را بپردازد و امانتهايى كه در نزدش بود به مردم بازگرداند .
لذا على در آن شب به جاى رسول خدا ( ص ) در بسترش خوابيد و مشركان نيز خانه را در محاصره گرفته بودند . خداى متعال به جبرئيل و ميكائيل فرمود : من شما را به برادرى يكديگر درآوردم و عمر يكى را از ديگر طولانيتر نمودم . حال كداميك از شما زندگى ديگرى را بر زندگى خود ترجيح مىدهد ؟ هر يك از آنان زنده ماندن خود را برگزيد .
آن گاه خدا به آنان وحى نمود : چرا شما مانند على بن ابى طالب نيستيد ؟ من او را با محمّد ( ص ) برادر نمودم و او در بستر محمّد ( ص ) خوابيد و جان خود را به خاطر او به خطر افكند و زندگى او را بر زندگى خويش ترجيح داد ؛ اكنون به زمين فرود آييد و او را از گزند دشمن حفظ كنيد . آن دو فرشته به زمين فرود آمدند ، جبرئيل بالاى سر على و ميكائيل پايين پاى او ايستاد . آنگاه جبرئيل گفت : خوشا به حال كسانى چون تو اى فرزند ابو طالب ! كه خداى متعال در برابر فرشتگان به تو مباهات مىكند .
فضل مىگويد :
مفسّران در مورد شخصى كه اين آيه دربارهء او نازل شده است اختلاف دارند . بسيارى از آنان مىگويند : اين آيه در مورد صهيب رومى نازل شد . صهيب در شهر مكه ، غريب بود ، هنگامى كه رسول خدا از مكه هجرت نمود او نيز قصد هجرت كرد امّا قريش او را بازداشتند . صهيب به آنان گفت : اى مردمان قريش ! شما مىدانيد كه من ثروتى فراوان دارم ، ثروتم را براى شما رها مىكنم بگذاريد در راه خدا هجرت بكنم . وقتى صهيب از دارايى خويش چشم پوشيد و در راه خدا هجرت نمود ، اين آيه نازل گشت . هنگامى كه صهيب به مدينه رسيد و نزد رسول خدا ( ص ) رفت . آن حضرت ، آيه را خواند و فرمود معاملهء سودمندى بود .
هامش
( 1 ) . بقره / 207 .