امام فخر رازى در تفسير آيهء مودّت كه دربارهء آن بحث مىكنيم چنين مىگويد :
خاندان محمّد ( ص ) همان كسانى هستند كه به او مربوط مىشوند . پس هر كسى كه بيشتر و كاملتر باشد آل و خاندان او به شمار مىرود . بدون شك فاطمه ، على ، حسن و حسين ، قويترين رابطه را با پيامبر دارند - اين نكته به واسطهء اخبار متواتر ، بديهى است - پس لزوما بايد آنان را آل پيامبر دانست .
من مىافزايم : مانند اين تفسير در مورد لفظ قربى وارد شده است ، لذا معلوم مىشود كه مراد از « قربى » در آيهء شريفه ، همان چهار تن پاك هستند و اين آيه بر برترى و عصمت و برگزيده بودن آنان از سوى خدا ، دلالت دارد . زيرا در غير اين صورت ، تنها مودّت آنان ، واجب نمىشد ، و دوستى آنان تا به اين اندازه اهميّت پيدا نمىكرد كه به منزلهء مزد و پاداش رسالت پيامبر شمرده شود . رسالتى كه هيچ اجر و مزدى براى آن متصوّر نيست .
به همين دليل است كه دوست داشتن نزديكان نوح يا هود مزد رسالت ايشان قرار داده نشده است ، بلكه مطابق نقل قرآن ، خداى متعال به نوح فرمان مىدهد كه * ( « لا أَسْئَلُكُمْ عَلَيْه مالًا إِنْ أَجرِيَ إِلَّا عَلَى الله » ) * ( 1 ) و هود به قوم خود مىگويد : * ( « لا أَسْئَلُكُمْ عَلَيْه أَجْراً إِنْ أَجْرِيَ إِلَّا عَلَى الَّذِي فَطَرَنِي أَ فَلا تَعْقِلُونَ . » ) * ( 2 )
بنابراين امامت ، اختصاص به نزديكان رسول خدا ( ص ) دارد ؛ زيرا با وجود شخص برتر ( فاضل ) امامت شخص پايينتر ( مفضول ) درست نيست خصوصا با توجّه به فضيلت چشمگيرى كه در اين آيه بيان شد . بعلاوه ، همانطور كه علَّامه بيان كردند ، وجوب دوستى به طور مطلق ، مستلزم وجوب اطاعت مطلق است ، به دليل اينكه نافرمانى با دوستى مطلب و صد در صد منافات دارد و وجوب اطاعت مطلق مستلزم عصمت است و عصمت يكى از شرايط امامت است و بالاجماع غير از آنان كسى معصوم نمىباشد . پس امامت منحصرا به آنان تعلق دارد . خصوصا با توّجه به اينكه اطاعت آنان بر تمام مسلمانان واجب است .
اصحاب پيامبر نيز دلالت اين آيه را بر امر امامت فهميدند و لذا برخى از آنان پيامبر را متهم كردند به اينكه ايشان مىخواهد از اين طريق محبّت نزديكان خود را پس از خويش
هامش
( 1 ) . هود / 29 .
( 2 ) . هود / 51 .