كه اگر فرزندان آدم مرا تعبّد كنند دور نباشد ، « 1 » كه هر چه اندر روى زمين است جمله ، و هر چه اندر هفت آسمان و هفت دريا اندر است جمله از سنگ و كلوخ و درختان و دد و دام و جانوران و مرغان اندر هوا و ماهيان و جانوران دريا ، هر چه اندر وجود است ، كه آن را بتوان ديد يا نام شايد برد ، همه تعبّد كنند ، و تسبيح و تهليل كنند ، و لكن مردمان در زبان ايشان ندانند و لكن حق تعالى همه داند و همه شنود ، و همه او را دانند و او را شناسند ، و او را تعبّد كنند . چنان كه گفت عزّ و جلّ :
وَ إِنْ مِنْ شَيْءٍ إِلَّا يُسَبِّحُ بِحَمْدِهِ وَ لكِنْ لا تَفْقَهُونَ تَسْبِيحَهُمْ ، إِنَّهُ كانَ حَلِيماً غَفُوراً
« 2 » پس گفت كه : پادشاهى او راست ، و اوست بر همه چيزى پادشاه ، و شما كه فرزندان آدميد او آفريده است ، و روزىتان مىدهد ، و روزى دهنده اوست ، و روزى دهد چنان كه خواهد .
و از پس اين ياد كرد حديث پيغامبران چون آدم و نوح و ابراهيم عليهم السّلم ، و ياد كرد آنچه رسيده است بر ايشان بدين جهان از محنتها كه بر سر ايشان گذشت .
پس گفت كه : وقت نيامد اين مؤمنان گناهكاران را « 3 » كه باز گردند بدرگاه خداى تعالى و توبه كنند پيش از آن كه فرمان حق درسد ، « 4 » و آن گاه هر چند كه خواهند كه توبه كنند نپذيرند ؟ چنان كه گفت :
أَ لَمْ يَأْنِ لِلَّذِينَ آمَنُوا أَنْ تَخْشَعَ قُلُوبُهُمْ لِذِكْرِ اللَّهِ وَ ما نَزَلَ مِنَ الْحَقِّ
؟ « 5 » و اين آيت بشأن فضيل بن عياض فرو آمده است .
هامش
( 1 ) آگاهانيدنست كه اگر فرزندان آدم مرا تعبد همى كنند روا باشد . ( صو )
( 2 ) الاسراء 44
( 3 ) مؤمنان را . ( صو )
( 4 ) فرمان خداوند بيايد . ( صو ) [ درسد در رسد ]
( 5 ) الحديد 16