را بدان منظور تأليف كرده است تا تتميمى براى كتاب مكارم الاخلاق پدرش ابو نصر حسن بن فضل يادشده بوده باشد . بنابراين پيوند مترجم با جدش فضل طبرسى چنين خواهد بود : ابو الفضل على بن رضى الدّين ابو نصر حسن بن امين الدّين ابو على فضل بن حسن بن فضل طبرسى . با توجه به اسامى مزبور كه در پيوند او آورديم موقعيتى باقى نمىماند كه بگوييم هرگاه نام و نشان وى را بر خلاف آنچه ما آورديم مشاهده كنيم بايد گفت يا اشتباهى از ناحيهء كاتب رخ داده است و يا اينكه ابو على فضل بن حسن طبرسى جدّ او مىباشد و ما آنچه در نام و نشان او آورديم ثابت مىكند كه اين نام و نشان مربوط به نوادهء صاحب مجمع البيان است كه مؤلّف كتاب مشكات الانوار بوده باشد ، هرچند اين موضوع در كتاب بحار الانوار بر استاد استناد ما پوشيده مانده است .
يادآورى مىشود : شيخ نعمة اللّه بن خاتون عاملى در رسالهاى كه به منظور معناى عدالت تأليف كرده است برخى از فتواهاى شيخ ابو الفضل طبرسى را ايراد نموده و همچنين امير سيد حسين مجتهد در اواخر كتاب دفع المناواة عن التفضيل و المساوات برخى از تحقيقات را از ثقةالاسلام ابو الفضل طبرسى نقل نموده است و ظاهرا مراد ابن خاتون عاملى و سيد مجتهد از ابو الفضل طبرسى مترجم حاضر بوده باشد . بنابراين ابو الفضل طبرسى آثار ديگرى گذشته از آنچه ما نام برديم داشته است .
آرى اين اشكال پيش مىآيد كه جمله « ثقةالاسلام » لقب جدّش مؤلف مجمع البيان است ، درعينحال پاسخ اين اشكال آسان است ، زيرا محتمل است هر دو تن در صفت مزبور مشترك بوده باشند ، گذشته از اينكه لقب جدّ او امين الدّين است .
استاد استناد أيّده اللّه در آغاز بحار مىنويسد : كتاب مشكات الانوار از آثار شيخ ابو على طبرسى است كه آن را به منظور تكميل كتاب مكارم الاخلاق پدر بزرگوارش تأليف كرده است « 1 » .
سپس گفته است كتاب مشكات الانوار اثر ارزندهاى است كه مشتمل بر اخبارى بوده كه در كتابهاى ديگر نظير آنها كمتر به چشم مىخورد .
هامش
( 1 ) - بحار الانوار ، ج 1 ، ص 9 ، 28 .