مناقب الائمة الاخيار كه يكى از علماى ما به پارسى تأليف كرده تلخيص نموده است .
زوارى اين كتاب را به فرمان شاهتهماسب صفوى تلخيص نموده و پارهاى از مطالب و فوائد و اخبار ائمه معصومين را به آن افزوده و بر يك مقدمه در اصول الدّين و چهارده باب در احوال سادات طاهرين صلوات اللّه عليهم اجمعين تدوين كرده است و من هماكنون نام مؤلف احسن الكبار را نمىدانم و نيز اطلاعى ندارم كه كتاب احسن الكبار به پارسى تأليف شده است يا به تازى « 1 » .
زوارى تفسير حضرت امام حسن عسكرى عليه السّلام را به فرمان شاهتهماسب صفوى از عربى به پارسى برگردانيده است و من آن ترجمه را در قصبهء لنگر از حوالى تربت جام ديدهام و نسخهاى از آن در نزد افراسياب خان موجود مىباشد « 2 » .
هامش
( 1 ) - الذريعة ، ج 1 ، ذيل احسن الكبار فى مناقب الائمة الاطهار عليهم السّلام مىنويسد : اين كتاب كه به فارسى تأليف شده است ، اثر سيد محمد بن ابى زيدين عربشاه حسينى علوى ورامينى است كه در آن به ادلّه امامت ائمهء طاهرين و احوال و فضائل و احتجاجات و معجزات و مواليد وفيات و ديگر از حقايق مربوط به ايشان صلوات عليهم اجمعين پرداخته و در ضمن هفتاد و هشت باب تدوين كرده و سال 740 هجرى به تأليف آن اقدام نموده است . همين كتاب را ملا على زوارى به نام لوامع الانوار به پارسى تلخيص نموده و لواحق و اضافاتى بدان افزوده است - م .
( 2 ) - مرحوم عبد الحميد مولوى كه از فضلاى نويسندگان عصر حاضر بوده در آثار باستانى خراسان مىنويسد : لنگر جايى است كه از آن هرروزه به مردم طعام برسد و خانقاه را هم بههمينجهت لنگر گفتهاند ؛ مانند لنگر جام . قريهء لنگر در 24 كيلومترى تربت جام واقع شده است و پيش از اينكه به نام لنگر خوانده شود خرگرد گفته مىشد . خرابههاى سابقى و گورستان آنجا در بالاى تپه مشرف به قريه لنگر است و نهر آنجا در علياى آن قريه واقع شده است و ديگر از مطالب كه بايد بدان كتاب رجوع كرد از آثار مورد توجه محل لنگر مرقد سيد على بن نصر بن هارون بن ابو القاسم تبريزى معروف به قاسم انوار است كه از عرفاى بنام قرن نهم هجرى مىباشد ( ف . خرگرد جام 837 ه ق . / 1433 م . ) . وى در طريقت مريد صدر الدّين موسى بن شيخ صفى الدّين اردبيلى بود و تحت تربيت وى رياضتها كشيد و از جانب او به قاسم الانوار ملقب شد و سپس نزد شيخ صدر الدّين يمنى تلمّذ كرد و صحبت شاه نعمة اللّه ولى را نيز دريافت و در بلاد قزوين ، گيلان ، هرات ، سمرقند و ديگر شهرهاى خراسان به سياحت پرداخت و در هرات به ارشاد خلق مشغول شد و چندان نفوذ يافت كه شاهرخ ميرزا تيمورى از -