اشاره كرده است « 1 » .
شيخ معاصر در امل الآمل مىنويسد : سيد جليل على بن ميرزا احمد بن معصوم حسينى از دانشوران معاصر است و عالمى فاضل و فرزانهاى اديب و سراينده بوده است .
كتاب سلافة العصر فى محاسن اعيان العصر كه اثرى بس ارزنده است از آثار او مىباشد .
وى در اين اثر به گزارش زندگى اعلام عصر حاضر و كسانى كه اندك فاصلهاى با اين روزگار داشتهاند پرداخته و احوال و آثار و پارهاى از سرودههاى آنان را كه به بخش مهمى از آنها در كتاب حاضر ايراد كردهايم يادآورى كرده است « 2 » .
مؤلف گويد : از آثار او شرح رسالهء صمديه در نحو است كه از تأليفات شيخ بهايى ( ره ) مىباشد . سيد شرح دامنهدار و مشتمل بر تحقيقات ارزندهاى براى آن نوشته است و شرحى است كه مانند آن در علم نحو تأليف نشده است ؛ چنانچه اقوال و نظريههاى همگى نحويها را از كتابهاى زيادى كه كمتر در دست عموم ادبا بوده است در آن گرد آورده است « 3 » .
و از آثار او شرح صحيفه كامله است - كه پيش از اين هم به نام آن اشاره كرديم -
هامش
( 1 ) - در مقدمه انوار الربيع مىنويسد : سيد عليخان با مهارتى كه در علوم مختلف داشته است از اساتيد بسيارى استفاده كرده است ، جز اينكه معدودى از اساتيد او كه نامشان در كتابهاى تراجم آمده است از ديگران اطلاعى نداريم . از جمله از پدرش ميرزا احمد و از شيخ جعفر بحرانى متوفى 1091 و از علامه مجلسى مؤلف بحار و از شيخ على نواده صاحب معالم و از شيخ محمد بن على شامى كه در هند از مراتب فقه و نحو و بيان و حساب و نظم و نثر و فنون آداب از او استفاده كرده است و در كتاب سلافة از وى كمال بزرگداشت را به عمل آورده است و جمعى هم از او استفاده كردهاند : از جمله علّامهء مجلسى مؤلف بحار و سيد امير محمد حسين خاتونآبادى متوفى 1151 و شيخ باقر بن ملا محمد حسين مكى - م .
( 2 ) - امل الآمل ، ج 2 ، ص 176 ؛ مآثر الكرام ص 286 ؛ تذكره شيخ على حزين ، ص 10 ؛ به نقل از مصفى المقال فى مصنفى علم الرجال ، ص 269 - م .
( 3 ) - اين شرح به نام الحدائق الندية ناميده شده است و به طبع رسيده و مورد توجه ادبا مىباشد .
بطورىكه در الغدير و در مقدمات برخى از كتب مطبوع او آمده دو شرح كوچك و متوسط هم بر صمديه نوشته است و بطورىكه احتمال داده شده اين دو شرح مفقود گرديده است - م .