مؤلف كتاب رجال معروف است و ما تا حال حاضر به اثرى از آثار على بن احمد پدر نجاشى معروف دست پيدا نكردهايم .
يادآورى مىشود پدر نجاشى از شاگردان شيخ صدوق بوده و از او روايت مىكرده است و فرزندش در كتاب رجال خود ذيل احوال صدوق به اين معنى اشاره كرده است « 1 » .
بطورىكه از مطاوى كتاب رجال فرزندش احمد به دست مىآيد پدرش علاوه بر شيخ صدوق از گروه ديگر هم كه از آنهاست شيخ « 2 » روايت مىكرده است و شايسته است محال مزبور را مورد توجه و خود نجاشى به ايراد موضوعى در اين خصوص نپرداخته است .
شگفت اينجاست كه فرزندش احمد در رجال معروفش ترجمهاى براى او منعقد نساخته است .
همچنين شيخ طوسى و ابن شهرآشوب و علّامه و ابن داود و ميرزا محمد استرآبادى و امير مصطفى ترجمه بخصوصى از وى نكردهاند « 3 » .
آرى علّامه حلّى در پايان اجازه ابناى زهره آنجا كه از علماى خاصّه نام برده است مىنويسد : ابو الحسن بن احمد بن على نجاشى از مشايخ شيخ طوسى بوده است و حقيقت از نظر من آن است كه مراد وى همين مترجم حاضر است كه علامه نام او را ذكر نكرده و تنها به كنيهء او اكتفا نموده است .
هامش
( 1 ) - نجاشى ذيل احوال صدوق مىنويسد : برخى از آثار شيخ صدوق را نزد پدرم قرائت كردم و همگى آثار او را به من اجازه داد و اظهار داشت آثار او را هنگامى از وى فراگرفتم كه در بغداد بود - م .
( 2 ) - مراد از شيخ را ندانستيم . اگر شيخ طوسى باشد كه شيخ مطلق لقب اوست شيخ طوسى همدرجه با صدوق نبوده كه نجاشى از او به سماع حديث رسيده باشد . آرى شيخ از فرزندش روايت مىكرده بنابراين درست نيست پدرش شاگرد او بوده باشد . ممكن است مراد شيخ مفيد باشد . او را هم در اصطلاح شيخ مطلق نمىگويند - م .
( 3 ) - شايد علت اينكه فرزندش نجاشى در رجال خود از وى ياد نكرده است اين بود كه نجاشى كتابش را ويژه علمايى قرار داده است كه داراى كتابى بودهاند و پدرش اثرى نداشته است و ديگران هم يا ازاينجهت و يا به علت عدم آگاهى از شرح حال او به نام و نشان او نپرداختهاند - م .