سرايندگان ظريفهسرا قرار گرفته است .
عبيد زاكانى آثارى به نظم و نثر دارد ، از آن جمله كتاب هزليات او كه به فارسى سروده شده است و اين اثر معروف است و بخشى از آن در نزد ما موجود مىباشد .
ديگرى كتاب مقامات اوست كه اين هم به پارسى تأليف شده است و با مقامات ديگر از فحول دانشمندان كه به تازى نوشتهاند برابرى مىنمايد . نسخهاى از آن نيز نزد ما موجود است و از اين كتاب به خوبى مىتوان به فضيلت و توانايى او در علوم مختلف و نيرويى كه در آنها داشته است پى برد .
ديوان شعرى هم دارد و ديگر احوال او را بايستى مورد تحقيق قرار داد .
زاكانى منسوب به زاكان است در رجال شيخ فرج اللّه در باب القاب آمده است :
زاكانى با زاى نقطهدار و الف و كاف و الف و نون مكسور منسوب به زاكان است كه قبيلهاى از عرب بوده و در قزوين زيست داشتهاند « 1 » .
ابو سعيد عبيد بن كثير عامرى
ابن شهرآشوب « 2 » از آثار او اين شماره از كتابها را متذكر گرديده است : المختار ، الارج ، الانوار ، تفسير غريب الصادقين عليهم السّلام ، مشافهة الاشراف و التخريج ( التجريح ) فى الشيصبان و ولده .
مؤلف گويد : عامرى ، به فتح عين ، بىنقطه و سكون الف و كسر ميم پس از آن راء بىنقطه منسوب به عامر است و بنى عامر قبيلهاى بنام از اعرابند كه هنوز باقى هستند و در
هامش
( 1 ) - حمد اللّه مستوفى معاصر عبيد در تاريخ گزيده مىآورد كه عبيد از خاندان زاكانيان است كه در اصل تيرهاى بود از عرب بنى خفاجه كه سالها پيش به مهاجرت به قزوين آمده و در آنجا ساكن شدهاند .
اين خاندان به دو شعبه تقسيم شده بود ، يكى شعبهاى كه از علما بود ؛ از جمله شرف الدّين و پسرش ركن الدّين و ديگرى شعبهاى صاحب تشخص و ثروت و از ارباب صدور [ يعنى وزرا و اصحاب ديوان ] از جمله صفى الدّين كه از ثروتمندان هم بوده و از آن جمله است صاحب معظم خواجه نظام الدّين عبيد اللّه كه اشعار خوب و رسائل بىنظير دارد - م .
( 2 ) - امل الآمل ، ج 2 ، ص 166 ؛ معالم العلماء ص 82 .