مؤلف به مناسبت ضبط « آمد » مىنويسد : آنچه را كه از بعضى محققان شنيدهايم آن است كه آمد به كسر ميم نام ويژه ديار بكر است و ديار بكر نام عمومى همهء آن سرزمين مىباشد و من به خط مؤلف قاموس ديدهام كه آمد را به كسر ميم درست دانسته است .
در هر حال آمدى ، يعنى شخصيت حاضر غير از قاضى سيف الدّين آمدى مؤلف الاحكام در اصول فقه و الافكار در علم كلام و امثال اينها است « 1 » .
و عموم مردم و حد اكثر اعلام « آمد » را به ضم ميم مىخوانند .
در تقويم البلدان مىنويسد : « آمد » با الف ممدود و ميم مكسور و دال بىنقطهء آخر از شهرهاى الجزيره و واقع ميان دجله و فرات و از ديار بكر و از اقليم چهارم است و شهرستان نخستين آمد از ديار بكر بوده كه در طرف غربى دجله قرار گرفته است و درختان بسيار و كشت و زرع فراوان دارد و ابن حوقل مىنويسد : « آمد » شهرى است كه ديوار و حصارى در كمال استوارى دارد و از فراوانى كامل برخوردار مىباشد و عزيزى گفته است آمد شهرى است در كمال خوبى و حصار بزرگى از سنگهاى سياه كه اسلحه و آتش بدان كارگر نمىباشد ، اطراف آن را فراگرفته است و آن حصار بر تمامى شهر و چشمههاى آن احاطه دارد و باغها و مزارع فراوانى دارد « 2 » .
در يكى از كتابها به نقل از حاشيهء شرح مواقف سيد شريف چنين يافتم كه آمدى به شهركى به نام حميد منسوب است و اين نظر قابل تأمل است .
مؤلف گويد : پيش از اين از شيخ فقيه ابو محمد عبد اللّه بن عبد الواحد نام بردهايم و نوشتهايم كه ابو محمد از قاضى عبد العزيز روايت مىكرده و شيخ شاذان از وى روايت داشته و ممكن است ابو محمد فرزند شخصيت حاضر بوده باشد براى چگونگى احوال
هامش
( 1 ) - ابو الحسن سيف الدّين على بن محمد آمدى از علماى قرن ششم شافعى مذهبان بوده است سال 550 هجرى متولد شده است و در همهء فنون مهارت داشته و مورد حسادت علماى عصر خود قرار گرفته است ابكار الافكار در علم كلام و الاحكام در اصول فقه و ديگر كتب نافعه از آثار او بوده است و در سوم صفر سال 631 هجرى در شهر شام درگذشته است و در جبل قاسيون مدفون گرديده است - م .
( 2 ) - مستوفى در نزهة القلوب مىنويسد : « آمد » از ديار بكر و از اقليم چهارم است و بر كنار آب دجله واقع شده است و شهرى متوسط است و حقوق ديوانىاش بيست و چهار هزار و سيصد دينار است - م .