آمدى تميمى . كتاب او به نام غرر الحكم و درر الكلم است كه ضربالمثلها و سخنان حكيمانهء حضرت مولى على عليه السّلام را در آن گرد آورده است « 1 » .
مؤلف گويد : گروهى ديگر از علما كلمات قصار آن حضرت را گرد آوردهاند ؛ از جملهء آنها كلماتى است كه سيد رضى در آخر نهج البلاغة آورده است و از آنها كتاب الدر المكنون است كه مختصرى بيش نيست و به دست يكى از علما تدوين شده و نسخهاى از آن نزد ما موجود مىباشد ؛ از آن جمله نثر اللئالى است كه به قطب راوندى منتسب مىباشد و نسخهاى از آن نزد ما موجود است . ديگرى اكسير السعادتين كه آن را اسعد بن عبد القاهر اصفهانى استاد سيد بن طاوس گرد آورده و از آن جمله كتاب مختصرى است كه يكى از علما گرد آورده و نسخهاى از آن نزد ما موجود مىباشد « 2 » .
هامش
( 1 ) - اين كتاب را آقا جمال خوانسارى به پيشنهاد سلطان حسين صفوى در قالب دو مجلد شرح كرده است و در روزگار ما به طبع رسيده است و اصل كتاب هم به نقل الذريعة ، مجلد 16 در هند به طبع رسيده است و به نقل الذريعة ، مجلد 5 ، على بغدادى تكملهاى براى آن به نام الجواهر العلية نوشته و منتخبى از آن به نام منتخب الجواهر تهيه كرده است و عبد الكريم قزوينى غرر و درر به ترتيب اسماء الحسنى تنظيم كرده و به 99 باب تقسيم كرده است ؛ بطورىكه در الذريعة ، جلد 24 آمده است :
خود مؤلف همان تنظيم را ترجمه كرده و اصل كتاب به نام نظم الغرر و نضد الدرر مىباشد .
در روضات الجنات آمده است : با شهرتى كه كتاب غرر و درر پيدا كرده است در كتابهاى هيچيك از اعلام ما بدان درجه از اعتبار نرسيده است تا سند يكى از كتابها قرار گيرد و آن را مانند كتابهاى ديگر مورد روايت و اجازه قرار دهند . - م .
( 2 ) - در روضات آمده است : كلماتى كه در غرر آمده است غير از صد كلمهء مشهور جاحظ و غير از هزار كلمه است كه ابن ابى الحديد در شرح نهج البلاغة بهعنوان تذييل بر كلماتى كه سيد رضى آورده تهيه كرده و همچنين غير از كلماتى است كه ديگر فضلا گرد آوردهاند و قطب الدّين كيدرى در شرح نهج البلاغة از مؤلف كتاب منهاج نقل كرده است . از يكى از دانشمندان حجاز شنيدم در مصر به مجموعهاى برخوردم كه در بيست و اندى جلد راجع به كلمات حضرت مولا ( ع ) فراهم آمده بوده است .
در الذريعة ، مجلد 16 نيز به چند كتاب ديگر كه جامع كلمات قصار حضرت مولا ( ع ) بوده است اشاره كرده است از جمله كشاف العقول و الاديان ، منثور الحكم ابن جوزى ، قلائد الحكم ابو يوسف اسفراينى دستور الحكم قاضى قضاعى مؤلف شهاب - م .