ليكن در حال حاضر به خاطر ندارم آن كتاب را در كجا ديدهام . شيخ عبد النبى در تأليف اين كتاب ميان رجال ضعيف كه محل اعتماد نبودهاند و رجال صحيحى كه مورد اعتماد بودهاند و امثال اينها تفاوت گذارده و آنها را از يكديگر مجزّا ساخته است و رجال خود را به چند قسمت تقسيم كرده است .
و من نسخهاى از رجال امير مصطفى را ديدم كه حواشى بر آن ضميمه شده بود ؛ بعيد نيست حواشى ضميمه شده از شيخ عبد النبى يا از مولانا عنايت اللّه صاحب رجال بوده باشد و به زودى بحث مشروح اين مطلب در شرح احوال ملا عنايت اللّه و سيد امير مصطفى خواهد آمد .
پس از اين نسخهاى از تهذيب الحديث ديدم كه حواشى زيادى از شيخ عبد النبى به آن ضميمه شده بود و گمان مىكنم كه همگى آن حواشى به خط خود شيخ باشد يا ديگرى آنها را به خط خود نوشته و از شرح او كه بر تهذيب داشته اقتباس كرده باشد .
شيخ عبد النبى علاوه بر حواشى يادشده تحقيقات و تقييدات و تعليقات ديگرى بر ديگر از كتابهاى حديث و رجال و امثال اينها دارد .
از آثار او كتاب الاقتصاد فى شرح الارشاد علامهء « 1 » حلّى است . شيخ عبد النبى اين كتاب را به پيشنهاد سيد شمس الدّين بن سيد على بن سيد حسن بن شدقم مدنى در مدينهء
هامش
- قسمت به حسب تقسيمبندى مراتب اربعهء حديث صحيح و موثق ، حسن و ضعيف بوده و شيخ عبد النبى نخستين عالمى است كه رجال را بدينترتيب تقسيم نموده است . ( مصفى المقال ، ص 252 . ) . در ترجمهء روضات مىنويسد : كتاب حاوى الاقوال اثر ارزنده و معروفى است كه مورد اعتماد اعلام بوده درعين حال در دسترس همگان نمىباشد و سيد حجة الاسلام نسخهء صحيحى از آن كتاب را - كه در روزگار مؤلفش نوشته شده بود - داشت براى مطالعه در اختيار ما گذارد و از داشتن آن بسى اظهار خرسندى مىكرد و از مؤلف منتهى المقال نقل كرده است كه جزائرى بسيار از حسان را در رديف ضعاف مندرج ساخته است - م .
( 1 ) - الاقتصاد عبد النبى جزائرى ( م 1021 ) دو نسخه از آن در مجلس 5886 ( فهرست ، ج 17 ، ص 281 ) و كتابخانهء آية اللّه مرعشى ( الذريعة ، ج 2 ، ص 268 ) موجود است . ( ر ك : مدرسى طباطبائى ، حسين ، مقدمهاى بر فقه شيعه ، ترجمهء محمد آصف فكرت ص 112 ) .