از معاصران است . كتاب شرح ارشاد در فقه و رسالهاى در اصول و رسالهاى در باب جمعه و آثارى ديگر كه شيخ معاصر در امل الآمل نام آنها را ذكر كرده از آثار او مىباشد « 1 » .
مؤلف گويد : ملا عبد اللّه يكى از اعلامى است كه نماز جمعه را در روزگار غيبت جايز نمىدانسته و رسالهء جمعه را هم به همين منظور تأليف كرده است . ملا محمد گيلانى معاصر و معروف به سراب رسالهاى در ردّ آن نوشته و به خوبى از عهدهء كار برآمده است . پس از آن رسالهء ديگرى در ردّ پسر مولى احمد برادر ملا عبد اللّه مرقوم داشته است .
از آثار ملا عبد اللّه حاشيه معالم الاصول است كه حاشيهاى پسنديده است و از آن جمله تعليقاتى بر مدارك و حاشيهاى بر ارشاد علّامه دارد و ظاهرا مراد از حاشيهء ارشاد همان شرح ارشاد باشد كه پيش از اين از آن ياد شده است .
بطورىكه از بعضى كه محضر او را درك كردهاند شنيدهايم ملا عبد اللّه از همهء مردم روزگارش پرهيزكارتر و پارساتر بوده است و در پارسايى چون ملا احمد اردبيلى - رضى اللّه عنه - بشمار مىآيد و بهطورىكه در ضمن احوال برادرش ملا احمد نگاشتيم وى نيز در تقوا و پرهيزكارى برتر از مردم روزگارش بوده است .
ملا عبد اللّه نخست چندى را در اصفهان و در مدرسهء ملا عبد اللّه شوشترى كه از مدارس مشهور آن سرزمين است به سر برد . پس از آن به مشهد مقدس رضوى هجرت كرد و در آنجا نيز چندى افتخار مجاورت مرقد مطهر حضرت رضا عليه السّلام را به دست آورد . پس از آن به عزم زيارت اعتاب مقدسهء ائمهء عراق عليهم السّلام از مشهد بيرون آمده و از راه قزوين عازم عتبات عاليات گرديد . در اين سفر كه برادرش ملا احمد هم همراه او بود به ملاقات فاضلى به نام مرحوم ملا خليل قزوينى رفت و به حسب سابقهء دوستى و مودتى بين آنها برقرار بود پيشنهادى به او كرد كه مدتى را هم در قزوين به سر برد سپس از قزوين عازم عتبات عاليات شد . او در مسير كرمانشاه گذر كرد و در آن شهر وفات يافت و محتمل است وفات او پس از بازگشت از عتبات عاليات بوده باشد « 2 » .
هامش
( 1 ) - امل الآمل ، ج 2 ، ص 163 .
( 2 ) - مؤلف سال وفات ملا عبد اللّه را در اينجا ذكر نكرده است . ليكن در مجلد اول ذيل احوال برادرش ملا احمد مىنويسد : ملا عبد اللّه در سال 1067 هجرى يعنى شانزده سال پيش از وفات برادرش -