ملا عبد اللّه بن عبد اللّه قزوينى « 1 »
فاضلى عالم و جامع كمالات بود كتابى به پارسى راجع به رحلت رسول اكرم ( ص ) تأليف كرده و جريان فتنهها و آشوبهايى را كه در هنگام رحلت آن حضرت به وقوع پيوسته است شرح داده و در ضمن آن به خبرهايى كه مشتمل بر وصيتى بوده كه رسول اكرم ( ص ) به حضرت مولى عليه السّلام داشته پرداخته و در طى آن به خلافت آن حضرت پس از رحلت آن بزرگوار تصريح فرموده و ديگر از نصوص ويژه آنچه را در ضمن خطبهء روز غدير ايراد فرموده اشاره نموده است . و در همين كتاب خطبهء عيد غدير را مفصلتر از آنچه مشهور است ذكر كرده و پس از آن به شرح آن خطبه پرداخته است و در همين كتاب به منازعه اصحاب رسول اكرم ( ص ) كه در هنگام رحلت آن حضرت راجع به خلافت داشتهاند و همچنين مشاجراتى را كه پس از رحلت آن حضرت دربارهء خلافت اظهار كردهاند اشاره نموده است و روى هم رفته كتابى ارزنده و مفيد است .
مؤلف گويد : من از چگونگى روزگار ملا عبد اللّه اطلاعى ندارم آرى نسخهاى از كتاب مزبورش را در تبريز ديدهام و تاريخ كتابت آن 1027 هجرى بوده است و مىپندارم آن كتاب را در شهر حيدرآباد هند آن هم در روزگار پادشاهان قطب شاهى كه معاصر با شاهتهماسب صفوى يا شاهعباس كبير صفوى بودهاند تأليف كرده باشد .
شيخ ابو محمد عبد اللّه بن عبد الواحد
شيخ معاصر در امل الآمل مىنويسد : وى فاضلى فقيه و صالح بود و از طريق عبد العزيز بن ابى كامل طرابلسى از عبد العزيز بن براج و محمد بن على بن عثمان كراجكى همگى كتابهاى آنها را روايت مىكرده است « 2 » .
هامش
( 1 ) - در پانوشت آمده است : مؤلف در نسخهء اصل عنوان ملا عبد اللّه بن عبد اللّه قزوينى را خط زده است و اصل ترجمه را باقى گذارده است و پس از آن به خط خود مرقوم داشته است لازم است اين ترجمه را در جاى ويژه خودش ذكر كنيم .
( 2 ) - امل الآمل ، ج 2 ، ص 162 .