كتاب مزبور را كه در اعمال سال و آداب صلات و تعقيبات آن است به پارسى تأليف كرده و مشتمل بر يك مقدمه و پنج باب و يك خاتمه بوده و داراى مطالب ارزندهاى است .
و از آثار او كتابى است در ترجمهء رساله فارسى افلاطون زمان حسام الدّين ماچينى . اين رساله دربارهء كيفيت تنباكو و آثار آن تأليف شده است . ملا عبد اللّه اين رساله را از پارسى به تازى برگردانيده و شرحى براى آن نوشته و در ضمن به ردّ آن هم اقدام نموده است و بطورىكه ملا عبد اللّه اظهار داشته است رساله حسام الدّين همان رسالهاى بوده كه حكيم محمد مقيم بن حكيم محمد حسين سمنانى راجع به تنباكو به زبانى پارسى تأليف كرده است و حسام الدّين آن رساله را سرقت نموده و به نام خود انتشار داده است و من ترجمهء رسالهء مزبور را در سيستان به خط شريف ملا عبد اللّه كه مترجم آن است ديدهام و نسخهاى از آن هم در نزد ما موجود است .
اين رساله را ملا عبد اللّه بنا به پيشنهاد و درخواست سيد اجلّ على بن حسن بن شدقم حسينى مدنى به عربى ترجمه نموده و پس از فراغت از ترجمهء اصل آن همان ترجمه را شرح كرده است و شرح و ترجمهء آن را در سال 1020 هجرى در مدينهء منوّر به پايان آورده است .
شارح در آغاز ترجمهء خود فوائد بسيارى از امور طبّى را كه ويژهء ستّهء ضروريه « 1 » و ديگر از امورى كه متناسب با آن بوده است بر اصل ترجمهء خويش اضافه كرده و كلّا داراى مطالب باارزشى است .
مؤلف گويد بايد گفت آنچه از متن نوشتهء حسام الدّين و محمد مقيم سمنانى به دست مىآيد آن است كه هر دو تن ادلهاى اقامه كردهاند كه توتون گياه خوبى است
هامش
( 1 ) - در بحر الجواهر ذيل كلمهء اسباب و با اشارهء بدان ذيل ستهء ضروريه ( شش امر لازم ) آمده است : ستّهء ضروريه يا اسباب عمومى ششگانه امر مهى است كه بقاى ذىحيات به وجود آنها بستگى دارد و اسباب سته عبارت است از : 1 - جنس هوايى كه بر بدنها احاطه دارد 2 - جنس خوراكى و آشاميدنى 3 - جنس استفراغ و احتساب 4 - جنس حركت و سكون 5 - جنس خواب و بيدارى 6 - جنس حركات نفسانى . آب است و خوراك و خواب پس حركت و استفراغ : هم نيز هوا را تو شش امر ضرورى دان - م .