شيخ عبد السّلام بن سرخاب
منتجب الدّين در فهرست گويد : وى فقيهى بس ديندار بود « 1 » .
شيخ عبد السّلام بن محمد حرّ عاملى مشغرى
شيخ معاصر در امل الآمل « 2 » گويد : وى عموى مؤلف اين كتاب و جدّ مادرى او و دانشورى بزرگمقام و بزرگوار و پارسايى عابد و پرهيزكارى فقيه و محدثى ثقه بوده و در روزگارى كه مىزيست در پارسايى و بندگى خدا همتايى نداشته است .
عبد السّلام مراتب علمى را از پدرش محمد و از برادرش شيخ على و از شيخ حسن بن شهيد ثانى و از سيد محمد بن ابى الحسن عاملى و ديگر از اعلام فراگرفته است .
از آثار او رسالهاى است به نام ارشاد المنصف البصير الى طريق الجمع بين اخبار التعصير و رسالهاى در المقنطرات و رسالهاى ديگر در جمعه و امثال اينها از رسالهها و تحقيقات ويژهاى كه داشته است .
عبد السّلام در فقه و عربيت مهارت داشته و من در سن دهسالگى نزد او به فراگيرى از او پرداختم و از مراتب علمى او بهرهور گرديدم . تقريرى بس نيكو و پسنديده داشت و از علوم جارى نكتههاى فراوانى آموخته بود . عبد السّلام در سن هشتادسالگى نابينا شد و در همين دوران موفق به حفظ قرآن كريم گرديد ؛ پس از آن درحالىكه بيش از نود سال از سنش گذشته بود درگذشت و من سوگنامهء طويلى در رثاى او سرودهام :
مضى طود حلم بحر علم لفقده * تكاد الجبال الراسيات تزعزع
ففاضت بحار العلم يوم وفاته * و فاضت عليه للمكارم أدمع
فمن ذا الذي يرد الريا بظبى التقى * اذا عد يوما خاشعا متخشع
و من ذا الذي يحيى الليالي بعده * و بالصوم و الاوراد من يتطوع
هامش
( 1 ) - امل الآمل ، ج 2 ، ص 148 ؛ فهرست منتجب الدّين ، ص 138 .
( 2 ) - همان مأخذ ، ج 1 ، ص 107 .