مؤلف گويد : در اصفهان به نسخهاى از مجلد سوم شرح نهج البلاغة ابن عتايقى ( مترجم حاضر ) دست يافتم كه آن را يكى از شاگردانش بر وى قرائت كرده بود و در همان نسخه به خط شريف خود ، اجازهاى مرقوم داشته تا خوانندگان اجازهء نقل آثار او را داشته باشند و دستخط وى چندان تعريفى ندارد . تاريخ دستخط شريف او بيستم ماه مبارك رمضان سال 786 هجرى و تاريخ انجام آن ماه شعبان سال 780 هجرى است . شرح مزبور كتاب بزرگى است كه متجاوز از چهار مجلد مىباشد و از چهار شرح استخراج شده است : شرح كبير ابن ميثم و شرح قطب الدّين كيدرى و شرح قاضى عبد الجبار و شرح ابن ابى الحديد « 1 » و اين موضوع را از خطى كهن كه اثر يكى از فضلا بوده و بر پشت همان نسخه نوشته شده است به دست آوردم و چنانكه مىدانيم مرادش از قاضى عبد الجبار ، قاضى عبد الجبار معتزلى نمىباشد ، زيرا عبد الجبار معتزلى اندكى پيش از سيد رضى ( ره ) مىزيسته است « 2 » . بلكه مقصود نويسنده از عبد الجبار يكى از فضلاى اماميه است كه به اين نام موسوم بوده است و نام و نشان اين عده از فضلا پيش از اين يادآورى شده است ، من تا به حال بطور قطع نمىدانم ابن عتايقى از كدام يك از فضلاى يادشده استفاده كرده است « 3 » .
هامش
- محل از وى شنيدهام - م .
( 1 ) - در روضات ، ج 5 ، مترجم مىنويسد : مؤلف رياض العلماء نام ابن ابى الحديد شارح نهج البلاغة را عبد العزيز نوشته است و حال آنكه نام وى عبد الحميد است ، سهو القلمى افتاده است . در اين طبع چنانكه ملاحظه مىشود نام ابن ابى الحديد برده نشده است - م .
( 2 ) - ابو الحسن عبد الجبار بن احمد بغدادى ، از علماى بنام شافعى مذهبان معتزلى قرن پنجم است كه آثارى بسيار دارد و نظريههاى او در كتابها آورده شده است و از اساتيد سيد رضى بوده و صاحب عباد به علم و فضل او اعتراف داشته و در حديث غدير با شيخ مفيد مباحثاتى داشته است و به امر صاحب از بغداد براى تدريس به رى رفته است تنزيه القرآن او در قاهره به طبع رسيده است و سال 415 درگذشته است .
( 3 ) - اسامى نام بردگان كه مؤلف پيش از اين اشاره كرده و در « روضات » هم آمده ، عبارت است از قاضى ابو على عبد الجبار بن عبد اللّه طوسى و ابو الوفا عبد الجبار بن عبد الله نيشابورى و عبد الجبار بن منصور و عبد الجبار بن فضل اللّه بن مسكن كه همگى از علما و فضلا و قضات وقت خود بودهاند - م .