بهرهور گرديدهاند .
از جمله ، وزير خليفه سلطان است كه بنا بر آنچه از بعضى نوادگانش شنيدهام ، علوم عقليه را از وى فراگرفته است . و از آن جمله است ملا خليل قزوينى و بلكه ، استاد فاضل محقق سبزوارى و استاد محقق آقا حسين خوانسارى هم از شاگردان او بودهاند .
شنيدهام كه ، ملا سلطان حسين ، از فضيلت و دانش فراوانى برخوردار بوده ، و در علوم عربى و حكمت و كلام مهارت داشته است . وى ، نحريرى بوده كه گوى سبقت و تفوق را از ساير دانشمندان ربوده است .
و گمان نرود كه ملا سلطان حسين مترجم حاضر ، همان ملا مؤمن يزدى ندوشنى است ، كه فاضلى سراينده و معاصر با وى بوده است .
« ندوشن » نام دهكدهاى است در اطراف يزد .
قابل تذكر است ، بعيد نيست كه ملا حاج حسين يزدى - كه نخست تدريس آستان مقدس رضوى و سپس تدريس آستانه مقدس حضرت معصومه عذرا عليها آلاف التحية و الثناء را برعهده داشته است و ملا خليل قزوينى نيز از شاگردان او ، و خود او از شاگردان شيخ بهايى بوده است - همين ملا سلطان حسين ، مترجم حاضر باشد .
در هرات ، در يكى از مجموعهها ، رسالهى از ملا سلطان حسين در معناى قول محقق طوسى كه در الهيات تجريد فرموده است « وجود العالم بعد عدمه ينفى الايجاب » مشاهده كردم . و ظاهر آن است كه اين رساله از آثار ملا سلطان حسين بوده باشد .
ملا سلطان حسين ، در روزگار خود از موقعيت خاصى برخوردار بود و به همين مناسبت ، شاهعباس كبير او را به اتفاق قاضى معز الدّين حسين
رياض العلماء و حياض الفضلاء ( فارسي ) — صفحة 654
مساهمون: محمد باقر ساعدى
ص٦٥٤